Ví dụ: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Bài học: Luyện tập ôn thi tốt nghiệp môn Công nghệ 11

Giới thiệu

Chào các em, kỳ thi tốt nghiệp sắp đến gần, việc luyện tập thường xuyên là chìa khóa giúp các em nắm chắc kiến thức và tự tin bước vào phòng thi. Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau luyện tập thông qua các ví dụ minh họa cụ thể từng bước. Mục tiêu là giúp các em ôn lại những nội dung quan trọng trong Chương 4, rèn luyện kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề.

Lý thuyết trọng tâm cần nhớ

Trước khi đi vào ví dụ, các em hãy điểm lại một số kiến thức nền tảng của chương:

• Công nghệ chế tạo phôi: Phương pháp đúc, rèn, hàn. Đặc điểm và ứng dụng của từng phương pháp.
• Công nghệ cắt gọt kim loại: Nguyên lý chuyển động cắt (chuyển động chính, chuyển động chạy dao). Các thông số cơ bản: tốc độ cắt, lượng chạy dao, chiều sâu cắt.
• An toàn lao động: Các quy tắc an toàn khi sử dụng máy công cụ và thiết bị gia công.

Ví dụ minh họa từng bước

Ví dụ 1: Một trục thép có đường kính 50 mm cần được gia công trên máy tiện với tốc độ trục chính là 400 vòng/phút. Lượng chạy dao là 0,2 mm/vòng. Hãy xác định tốc độ cắt (V) và diện tích lớp cắt (A) nếu chiều sâu cắt là 2 mm.

Bước 1: Xác định công thức tính tốc độ cắt.

Tốc độ cắt V (m/phút) được tính bằng công thức: V = (π × D × n) / 1000, trong đó D là đường kính phôi (mm), n là số vòng quay trục chính (vòng/phút).

Bước 2: Thay số và tính toán.

• π ≈ 3,14
• D = 50 mm
• n = 400 vòng/phút
• V = (3,14 × 50 × 400) / 1000 = (3,14 × 20000) / 1000 = 62800 / 1000 = 62,8 m/phút

Vậy tốc độ cắt V là 62,8 m/phút.

Bước 3: Xác định công thức tính diện tích lớp cắt.

Diện tích lớp cắt A (mm²) được tính bằng: A = t × S, trong đó t là chiều sâu cắt (mm), S là lượng chạy dao (mm/vòng).

Bước 4: Thay số và tính toán.

• t = 2 mm
• S = 0,2 mm/vòng
• A = 2 × 0,2 = 0,4 mm²

Vậy diện tích lớp cắt A là 0,4 mm².

Kết luận ví dụ 1: Khi gia công trục thép với các thông số trên, ta có tốc độ cắt khoảng 62,8 m/phút và lớp kim loại bị cắt đi mỗi vòng quay có tiết diện là 0,4 mm².

Ví dụ 2: Trong một phân xưởng cơ khí, người thợ sử dụng phương pháp hàn hồ quang tay để nối hai tấm thép dày 8 mm. Em hãy giải thích các bước chuẩn bị trước khi hàn và nêu yếu tố an toàn quan trọng nhất.

Bước 1: Liệt kê các bước chuẩn bị trước khi hàn.

• Làm sạch bề mặt: dùng bàn chải sắt hoặc máy mài để loại bỏ rỉ sét, dầu mỡ ở hai mép hàn.
• Vát mép: đối với thép dày 8 mm, cần vát mép chữ V hoặc chữ X để que hàn có thể thấm sâu, đảm bảo độ bền mối hàn.
• Chọn que hàn: chọn loại que hàn phù hợp với vật liệu thép và chiều dày tấm (ví dụ que hàn E6013).
• Đặt chi tiết: kẹp chặt hai tấm thép vào đồ gá hoặc dùng đinh hàn tạm để giữ vị trí.

Bước 2: Nêu yếu tố an toàn quan trọng nhất.

Trong hàn hồ quang tay, yếu tố an toàn quan trọng nhất là bảo vệ mắt và da khỏi tác hại của hồ quang. Người thợ phải đeo kính hàn hoặc mặt nạ hàn có kính lọc tia cực tím, mặc quần áo bảo hộ dài tay, đeo găng tay da và sử dụng rèm che chắn để tránh ánh sáng hồ quang làm tổn thương mắt người xung quanh.

Kết luận ví dụ 2: Chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi hàn và tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc an toàn sẽ giúp mối hàn đạt chất lượng tốt và bảo vệ sức khỏe cho người lao động.

Ghi nhớ

• Công thức tốc độ cắt: V = (π × D × n) / 1000 (m/phút).
• Công thức diện tích lớp cắt: A = t × S (mm²).
• Quy tắc an toàn khi hàn: bảo vệ mắt, da và luôn làm việc ở nơi thông thoáng.
• Trước khi gia công hoặc hàn, phải kiểm tra thiết bị và chuẩn bị phôi sạch sẽ, đúng kích thước.

Bài tập gợi ý

Bài tập 1: Một phôi thép tròn có đường kính 40 mm được tiện với tốc độ trục chính 500 vòng/phút. Hãy tính tốc độ cắt. Nếu chiều sâu cắt là 1,5 mm và lượng chạy dao là 0,1 mm/vòng, hãy tính diện tích lớp cắt.

Bài tập 2: Em hãy so sánh ưu điểm và nhược điểm của phương pháp đúc và phương pháp rèn khi chế tạo một chi tiết máy. Cho ví dụ cụ thể về sản phẩm thường dùng mỗi phương pháp.

Bài tập 3: Một công nhân chuẩn bị hàn thép tấm dày 6 mm. Hãy mô tả ngắn gọn các bước chuẩn bị bề mặt mối hàn và nêu ít nhất ba quy tắc an toàn cần tuân thủ trong quá trình hàn.

Chúc các em ôn tập hiệu quả và đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp!