Ví dụ: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Giới thiệu bài học

Các em học sinh thân mến, trong giai đoạn ôn thi tốt nghiệp môn Địa lý lớp 12, việc nắm vững kiến thức lý thuyết là chưa đủ. Điều quan trọng là các em phải biết luyện tập thông qua các ví dụ và bài tập cụ thể. Bài học hôm nay, cô trò mình sẽ cùng nhau đi sâu vào Ví dụ: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp, tập trung vào việc phân tích từng bước một đề bài và cách giải quyết vấn đề một cách hiệu quả. Mục tiêu của chúng ta là giúp các em tự tin hơn khi bước vào kỳ thi quan trọng sắp tới.

Lý thuyết trọng tâm

Trước khi bắt tay vào luyện tập, các em cần nhớ rằng Luyện tập không chỉ đơn thuần là làm bài tập. Đó là quá trình các em:

• Ôn tập kiến thức: Hệ thống lại các nội dung đã học trong chương trình Địa lý 12, đặc biệt là các phần như Địa lý tự nhiên, Địa lý dân cư, Địa lý các ngành kinh tế và các vùng kinh tế.
• Rèn luyện kỹ năng: Các kỹ năng như nhận xét bảng số liệu, vẽ biểu đồ, phân tích Atlat Địa lý Việt Nam và viết đoạn văn ngắn trình bày vấn đề.
• Làm quen với dạng câu hỏi: Biết cách xử lý các dạng câu hỏi thường gặp trong đề thi tốt nghiệp như giải thích, so sánh hoặc chứng minh.

Ví dụ minh họa từng bước

Để hiểu rõ hơn, cô và các em sẽ cùng phân tích một ví dụ cụ thể về ngành công nghiệp của nước ta.

Đề bài:

Cho bảng số liệu sau về cơ cấu sản lượng điện phân theo nguồn ở nước ta năm 2021:

Bảng: Cơ cấu sản lượng điện phân theo nguồn ở nước ta năm 2021 (Đơn vị: %)

• Thủy điện: 37,2%
• Nhiệt điện than: 47,6%
• Năng lượng tái tạo (gió, mặt trời): 10,5%
• Khác: 4,7%

Hãy nhận xét và giải thích cơ cấu sản lượng điện phân theo nguồn ở nước ta năm 2021.

Các bước luyện tập:

1. Bước 1: Đọc kỹ đề bài và xác định yêu cầu.

   Đề bài yêu cầu hai việc: "nhận xét" (mô tả và nhìn nhận xu hướng) và "giải thích" (đưa ra nguyên nhân). Dữ liệu là cơ cấu sản lượng điện năm 2021, đơn vị là phần trăm.

2. Bước 2: Nhận xét số liệu.

   Đầu tiên, các em nhìn tổng quan: trong cơ cấu này, tỷ trọng các nguồn khác nhau rõ rệt. Cụ thể:

   • Nguồn năng lượng chiếm tỷ trọng lớn nhất là nhiệt điện than (47,6%).
   • Đứng thứ hai là thủy điện (37,2%).
   • Các nguồn năng lượng tái tạo (gió, mặt trời) chiếm 10,5% và các nguồn khác chiếm 4,7%.
   • Như vậy, cơ cấu có sự chênh lệch đáng kể, nhiệt điện than vẫn là nguồn chủ đạo, trong khi năng lượng tái tạo đã xuất hiện nhưng tỷ trọng còn thấp.
3. Bước 3: Giải thích nguyên nhân.

   Để giải thích, các em cần dựa vào kiến thức đã học về ngành điện lực Việt Nam:

   • Tại sao nhiệt điện than chiếm tỷ trọng cao? Vì nước ta có trữ lượng than đá (chủ yếu than antraxit ở Quảng Ninh) khá lớn, việc khai thác và vận hành nhà máy nhiệt điện than tương đối ổn định, đáp ứng nhu cầu điện năng cho phát triển kinh tế.
   • Tại sao thủy điện vẫn chiếm tỷ trọng lớn? Nước ta có hệ thống sông ngòi dày đặc, tiềm năng thủy điện lớn (sông Hồng, sông Đà, sông Mê Công...). Nhiều nhà máy thủy điện lớn đã được xây dựng như Sơn La, Hòa Bình.
   • Tại sao năng lượng tái tạo còn thấp? Công nghệ sản xuất điện từ gió, mặt trời còn mới, chi phí đầu tư cao, và cần thời gian để hoàn thiện hạ tầng lưới điện. Tuy nhiên, đang được khuyến khích phát triển để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và bảo vệ môi trường.
4. Bước 4: Viết thành đoạn văn hoàn chỉnh.

   Từ các ý trên, em hãy viết thành đoạn văn mạch lạc. Ví dụ:

   "Năm 2021, cơ cấu sản lượng điện của nước ta có sự chênh lệch rõ rệt. Tỷ trọng nhiệt điện than đứng đầu với 47,6%, tiếp đến là thủy điện chiếm 37,2%, năng lượng tái tạo chỉ chiếm 10,5% và các nguồn khác là 4,7%. Nguyên nhân là do nước ta có trữ lượng than lớn, thuận lợi cho phát triển nhiệt điện, đồng thời tiềm năng thủy điện cũng rất dồi dào nhờ hệ thống sông ngòi phong phú. Năng lượng tái tạo mới được chú trọng trong những năm gần đây nhưng chi phí đầu tư cao và công nghệ chưa đồng bộ nên tỷ trọng còn khiêm tốn."

Ghi nhớ

Để làm bài tốt, các em cần:

• Luôn đọc kỹ đề bài để xác định đúng yêu cầu (nhận xét, giải thích, so sánh).
• Sử dụng số liệu trong bảng biểu để làm minh chứng cho nhận xét, tránh nói chung chung.
• Giải thích dựa trên kiến thức đã học về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, chính sách phát triển.
• Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không lan man, đi thẳng vào vấn đề.

Bài tập gợi ý

Các em hãy thử sức với bài tập sau để tự luyện tập:

Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam trang 21 (Công nghiệp chung) và kiến thức đã học, hãy nhận xét và giải thích sự phân bố của trung tâm công nghiệp ở vùng Đông Nam Bộ.

Gợi ý: Các em cần xác định các trung tâm công nghiệp lớn (TP. Hồ Chí Minh, Biên Hòa, Bình Dương...), sau đó nhận xét về mật độ, quy mô, và giải thích dựa trên vị trí địa lý, cơ sở hạ tầng, lao động và nguồn nguyên liệu.