Ví dụ: Luyện tập: Ôn tập cuối năm

Chương 4: Ôn tập cuối năm

Bài: Luyện tập Ôn tập cuối năm

Giới thiệu: Các em học sinh thân mến! Năm học lớp 8 sắp kết thúc, chúng ta đã cùng nhau khám phá rất nhiều điều thú vị trong môn Âm nhạc: từ những câu hát dân ca ngọt ngào, những nhịp điệu sôi động đến những kiến thức về nhạc lý căn bản. Bài học hôm nay sẽ giúp các em hệ thống lại toàn bộ kiến thức đã học trong chương trình cuối năm thông qua các hoạt động luyện tập cụ thể. Các em hãy chuẩn bị tinh thần để cùng nhau ôn tập thật vui và hiệu quả nhé!

I. Lý thuyết trọng tâm cần ôn tập

Trong phần ôn tập cuối năm, có ba nội dung chính các em cần nắm vững:

1. Hát: Thuộc lời, hát đúng giai điệu, thể hiện sắc thái, tình cảm của bài hát đã học (ví dụ: các bài hát trong chương trình học kỳ II).
2. Nhạc lý: Nhận biết và vận dụng được các kiến thức về gam thứ, giọng thứ, hợp âm ba chính (bậc I, IV, V).
3. Đọc nhạc: Đọc đúng cao độ, trường độ và thể hiện được tính chất của bài Tập đọc nhạc (TĐN) đã học.

II. Ví dụ minh họa từng bước

Ví dụ 1: Luyện tập Hát – Bài hát "Niềm tin" (trích)

Bối cảnh: Các em đã học bài hát "Niềm tin" trong học kỳ II. Đây là bài hát có giai điệu tươi sáng, mang tính chất lạc quan.

• Bước 1 (Khởi động giọng): Hát thang âm Đô trưởng (C-dur) chậm rãi để làm ấm giọng: Đô – Rê – Mi – Fa – Son – La – Si – Đô (đi lên) và ngược lại (đi xuống).
• Bước 2 (Ôn lời ca): Đọc to, rõ ràng lời ca của bài "Niềm tin" từ đầu đến cuối, chú ý những chỗ có dấu luyến, dấu nối.
• Bước 3 (Hát theo nhạc đệm): Hát cùng với đàn hoặc file nhạc đệm. Lần đầu hát với tốc độ chậm (tempo nhỏ), lần sau hát đúng với tốc độ của bài hát.
• Bước 4 (Thể hiện sắc thái): Hát lại toàn bộ bài, chú ý nhấn nhá ở những từ quan trọng. Ví dụ: "Niềm tin em lớn lên từng ngày" – hát với cảm xúc dâng trào, tự hào.

Ví dụ 2: Luyện tập Nhạc lý – Nhận biết giọng La thứ (Am)

Bối cảnh: Trong chương trình, các em đã học về giọng thứ. Bây giờ chúng ta cùng ôn tập cách nhận biết giọng La thứ qua một đoạn nhạc ngắn.

• Bước 1 (Xác định âm chủ): Nghe một đoạn nhạc ngắn. Nếu đoạn nhạc kết thúc bằng nốt La và có cảm giác buồn, lắng đọng, đó có thể là giọng La thứ.
• Bước 2 (Kiểm tra dấu hóa): Giọng La thứ tự nhiên (Am) không có dấu thăng (#) hay dấu giáng (b) ở đầu khuông nhạc. Các em hãy nhìn vào đầu bài nhạc, nếu không có dấu hóa nào, hãy nghĩ đến giọng Đô trưởng (C) hoặc La thứ (Am).
• Bước 3 (Phân biệt với giọng Đô trưởng): Nếu âm chủ là Đô và giai điệu vui tươi, đó là Đô trưởng. Nếu âm chủ là La và giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, đó là La thứ. Ví dụ: Đoạn nhạc sau đây có nốt kết là La, không có dấu hóa, và giai điệu mang tính chất trữ tình – đó là giọng La thứ (Am).

Ví dụ 3: Luyện tập Đọc nhạc – Bài TĐN số 5 (giọng Đô trưởng)

Bối cảnh: Bài TĐN số 5 có tiết tấu đơn giản, các nốt nằm trong phạm vi quãng 8 của âm chủ Đô.

• Bước 1 (Đọc tên nốt nhạc): Đọc chậm rãi tên từng nốt nhạc từ đầu đến cuối bài: Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si – Đô… (kết hợp chỉ tay vào từng nốt trong sách).
• Bước 2 (Gõ tiết tấu): Dùng tay gõ nhẹ theo phách, đọc kết hợp gõ. Ví dụ: Với nhịp 2/4, mỗi phách là một nốt đen, các em đọc: "Đô" (gõ), "Rê" (gõ), "Mi" (gõ), "Fa" (gõ)...
• Bước 3 (Đọc cao độ): Sử dụng đàn hoặc giọng chuẩn để đọc cao độ từng nốt. Hãy chú ý đến các quãng như quãng 2 (Đô – Rê), quãng 3 (Mi – Sol) để giữ đúng cao độ.
• Bước 4 (Ghép cả bài): Đọc trôi chảy toàn bộ bài TĐN số 5, giữ đúng nhịp độ và cao độ. Cuối cùng, hát lời ca nếu bài TĐN có lời.

III. Ghi nhớ

Trong quá trình ôn tập cuối năm, các em cần ghi nhớ những điều sau:

• Đối với hát: Hát rõ lời, đúng giai điệu, thể hiện được sắc thái vui – buồn – hào hùng – nhẹ nhàng của từng bài hát.
• Đối với nhạc lý: Phân biệt được giọng trưởng (vui tươi) và giọng thứ (nhẹ nhàng, sâu lắng). Nhớ công thức cấu tạo hợp âm ba chính.
• Đối với đọc nhạc: Đọc đúng tên nốt, đúng trường độ, kết hợp gõ phách. Luôn giữ nhịp ổn định.
• Lưu ý: Ôn tập cần có kế hoạch, chia nhỏ nội dung để luyện tập hằng ngày. Đừng quên lắng nghe và tự sửa lỗi cho chính mình.

IV. Bài tập gợi ý

Các em hãy tự luyện tập ở nhà theo những gợi ý sau:

1. Bài tập hát: Chọn một bài hát bất kỳ trong chương trình lớp 8 học kỳ II (ví dụ: "Mái trường thân yêu", "Niềm tin", "Tuổi hồng"...). Hát lại 3 lần, mỗi lần chú ý đến một yếu tố khác nhau: lần 1 – lời ca và giai điệu; lần 2 – sắc thái; lần 3 – kết hợp tất cả.
2. Bài tập nhạc lý: Viết 1 ví dụ về hợp âm ba chính của giọng La thứ (Am): Am (La – Đô – Mi), Dm (Rê – Fa – La), Em (Mi – Sol – Si). Sau đó đánh đàn hoặc hát các nốt đó lên để cảm nhận.
3. Bài tập đọc nhạc: Mở sách giáo khoa trang cuối cùng (bài TĐN ôn tập). Đọc tên nốt 2 lần, gõ phách 2 lần, sau đó đọc cao độ kết hợp gõ phách. Cố gắng đọc chậm nhưng chính xác.
4. Bài tập vận dụng: Hãy thử sáng tác một câu nhạc ngắn gồm 4 ô nhịp ở giọng Đô trưởng, sử dụng các nốt Đô – Mi – Sol – La. Hát lên và xem nó có "tai nghe" được không nhé!

Chúc các em ôn tập thật tốt và tự tin bước vào kỳ thi cuối năm!