Ví dụ: Chương 4: Ôn tập cuối năm

Chương 4: Ôn tập cuối năm

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến, chương cuối cùng của năm học lớp 8 đã đến. Chương 4: Ôn tập cuối năm sẽ giúp chúng ta hệ thống lại tất cả những kiến thức và kỹ năng âm nhạc đã được học từ đầu năm. Đây là cơ hội để các em nhìn lại chặng đường đã qua, củng cố những gì còn chưa vững và chuẩn bị hành trang tốt nhất cho những năm học tiếp theo. Chúng ta sẽ cùng nhau ôn lại các nội dung về hát, đọc nhạc, nhạc lý và thường thức âm nhạc.

Lý thuyết trọng tâm

Nội dung ôn tập cuối năm tập trung vào ba mảng kiến thức chính:

• Ôn tập hát: Các em cần nhớ giai điệu, lời ca và sắc thái biểu cảm của tất cả các bài hát trong năm. Đặc biệt là cách lấy hơi, nhả chữ và thể hiện tình cảm phù hợp với từng bài hát.
• Ôn tập đọc nhạc: Các em cần đọc đúng cao độ, trường độ của các bài Tập đọc nhạc (TĐN). Trong đó, chú ý đến các nốt: Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si và các hình nốt: nốt trắng, nốt đen, móc đơn, móc kép và dấu lặng.
• Ôn tập nhạc lý và thường thức: Nhắc lại các khái niệm về cung và nửa cung, dấu hóa (thăng, giáng, bình), giọng song song và giọng La thứ hòa thanh.

Ví dụ minh họa từng bước

Ví dụ 1: Ôn tập bài hát “Mùa xuân nho nhỏ”

Bước 1: Nhẩm lại giai điệu. Hãy ngân nga giai điệu của bài hát một cách chậm rãi, chú ý đến những đoạn cao trào như câu: “Mùa xuân người cầm súng...”.

Bước 2: Luyện tập lấy hơi. Em hãy hít một hơi thật sâu trước khi hát câu dài. Ví dụ, ở câu “Lộc trải dài nương mạ”, em cần lấy hơi ở đầu câu và chia hơi đều cho đến hết câu.

Bước 3: Thể hiện sắc thái. Đoạn đầu bài hát nhẹ nhàng, tha thiết. Đến đoạn “Mùa xuân nho nhỏ” lặp lại, em cần hát to hơn, mạnh mẽ và tràn đầy niềm tin yêu vào cuộc sống.

Kết quả: Em sẽ hát được bài “Mùa xuân nho nhỏ” với đúng cao độ, trường độ và cảm xúc.

Ví dụ 2: Ôn tập Tập đọc nhạc số 4 (Giọng La thứ hòa thanh)

Bước 1: Xác định giọng. Bài TĐN này viết ở giọng La thứ hòa thanh. Em cần nhớ: trong giọng này, nốt Sol sẽ được nâng lên thành Sol thăng (G#) khi đi lên. Hãy nhìn vào bản nhạc, tìm vị trí nốt Sol. Nếu nó được viết có dấu thăng (#) ở đầu khuông nhạc (dấu hóa cố định) hoặc ở trước nốt (dấu hóa bất thường), đó là dấu hiệu nhận biết.

Bước 2: Đọc tên nốt kết hợp gõ phách. Em hãy đọc tên nốt nhạc (Đô, Rê, Mi...) kết hợp gõ phách đều đặn. Ví dụ: câu nhạc đầu: “La Si Đô Rê Mi Fa Sol thăng La”. Em đọc chậm, mỗi nốt một phách, chú ý nốt Sol thăng phải đọc cao hơn Sol bình thường một chút.

Bước 3: Ghép cao độ với trường độ. Trong bài có nốt trắng (dài 2 phách) và nốt đen (dài 1 phách). Ví dụ: “Mi (nốt trắng) - Fa (nốt đen) - Mi (nốt đen) - Sol thăng (nốt trắng)”. Em hãy vừa đọc vừa giữ nhịp bằng tay hoặc gõ bàn.

Kết quả: Em sẽ đọc được chính xác giai điệu của bài TĐN số 4, đặc biệt không bị sai nốt Sol thăng.

Ví dụ 3: Ôn tập nhạc lý - Nhận biết giọng song song

Bước 1: Nhắc lại định nghĩa. Giọng song song là một cặp giọng (một giọng trưởng và một giọng thứ) có chung dấu hóa biểu. Ví dụ: Đô trưởng (không có dấu thăng, giáng) và La thứ (cũng không có dấu thăng, giáng).

Bước 2: Tìm ví dụ cụ thể. Em hãy lấy một bài hát đã học. Bài “Mùa xuân nho nhỏ” của nhạc sĩ Trần Hoàn được viết ở giọng Đô trưởng. Vậy giọng song song của nó là giọng gì? Đó là giọng La thứ.

Bước 3: Thực hành phân tích. Em hãy chép một đoạn nhạc ngắn giọng Đô trưởng. Sau đó, em thử hạ thấp nốt cuối cùng của đoạn nhạc xuống một quãng 3 thứ (từ nốt Đô xuống nốt La), và chơi các nốt còn lại y nguyên. Em sẽ nghe thấy một giai điệu có màu sắc khác, đó là màu sắc của giọp La thứ.

Kết quả: Em sẽ phân biệt được giọng trưởng và giọng thứ song song, biết cách tìm ra giọng song song của một bài hát bất kỳ khi biết dấu hóa biểu của nó.

Ghi nhớ

Để ôn tập cuối năm hiệu quả, các em cần nhớ:

1. Hát đúng giai điệu, lời ca: Ôn lại 4 bài hát chính trong năm, lưu ý những chỗ khó, chỗ ngân dài, đảo phách.
2. Đọc nhạc chính xác: Tập trung vào 4 bài TĐN. Nắm vững giọng La thứ hòa thanh (nốt Sol thăng) và các giọng khác.
3. Nắm chắc nhạc lý: Nhớ khái niệm cung và nửa cung, công thức cấu tạo giọng thứ, các dấu hóa và giọng song song.
4. Thực hành thường xuyên: Dành 15-20 phút mỗi ngày để đọc nhạc và hát, kết hợp vỗ tay hoặc gõ phách để giữ nhịp.

Bài tập gợi ý

Các em hãy thử sức với những bài tập sau nhé:

• Bài tập 1: Hãy hát lại bài hát “Mùa xuân nho nhỏ” kết hợp với một động tác phụ họa đơn giản theo cảm nhận của em.
• Bài tập 2: Viết ra giấy tên các nốt của 4 nhịp đầu tiên trong bài TĐN số 4 (giọng La thứ hòa thanh). Sau đó, đọc to và rõ ràng các nốt đó, vừa đọc vừa dùng tay gõ phách.
• Bài tập 3: Tìm giọng song song của các giọng sau: Giọng Son trưởng (có 1 dấu thăng - Fa thăng) và giọng Fa trưởng (có 1 dấu giáng - Si giáng).
• Bài tập 4: Hãy kể tên một tác phẩm (hoặc một đoạn nhạc) khác mà em biết, viết ở giọng La thứ hoặc giọng song song với nó.