Ví dụ: Chương 4: Ôn tập cuối năm

Chương 4: Ôn tập cuối năm

Giới thiệu bài học

Chào các em học sinh lớp 9, chúng ta đã đi qua một chặng đường dài học tập môn Âm nhạc với nhiều bài hát hay, những kiến thức nhạc lý thú vị và các kỹ năng thực hành bổ ích. Bài học hôm nay là Ôn tập cuối năm, cơ hội để các em cùng nhau nhìn lại, củng cố và hệ thống hóa toàn bộ kiến thức đã học trong chương trình Âm nhạc lớp 9. Cô trò chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập qua các ví dụ cụ thể, từ hát, nhạc lý, đọc nhạc đến thường thức âm nhạc, chuẩn bị thật tốt cho bài kiểm tra cuối năm nhé!

Phần 1: Lý thuyết trọng tâm cần ôn tập

Trong chương trình Âm nhạc lớp 9, chúng ta cần tập trung ôn tập các mảng kiến thức chính sau đây:

• Hát: Các bài hát đã học trong năm, yêu cầu thuộc lời, đúng giai điệu, thể hiện sắc thái tình cảm.
• Nhạc lý: Các ký hiệu âm nhạc thường gặp, các loại nhịp 2/4, 3/4, 4/4, nhịp lấy đà, dấu nối, dấu nhắc lại.
• Tập đọc nhạc: Các bài Tập đọc nhạc (TĐN) số 1, số 2, số 3 (tùy theo sách giáo khoa), kết hợp gõ phách hoặc đánh nhịp.
• Thường thức âm nhạc: Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp của một số nhạc sĩ tiêu biểu (như Văn Cao, Phạm Tuyên, Lê Quốc Thắng), thể loại hát ca khúc thiếu nhi, hành khúc, trữ tình.

Phần 2: Ví dụ minh họa từng bước

Ví dụ 1: Ôn tập bài hát và nhạc lý qua trích đoạn "Bóng dáng một ngôi trường"

Bước 1: Nhắc lại kiến thức nhạc lý. Trong bản nhạc "Bóng dáng một ngôi trường", chúng ta thấy nhịp là 4/4. Nhịp 4/4 có nghĩa là mỗi ô nhịp có 4 phách, mỗi phách tương ứng với một nốt đen. Phách 1 là phách mạnh, phách 2 nhẹ, phách 3 mạnh vừa, phách 4 nhẹ.

Bước 2: Thực hành hát ôn tập. Các em hãy hát lại đoạn đầu bài hát: "Khi tôi yêu cuộc sống quá...”.

Bước 3: Kết hợp gõ phách. Vừa hát vừa dùng tay gõ đệm theo phách mạnh - nhẹ của nhịp 4/4. Lưu ý gõ mạnh vào phách 1 và 3, nhẹ vào phách 2 và 4. Ví dụ: "Khi (mạnh) tôi (nhẹ) yêu (mạnh vừa) cuộc (nhẹ) sống (mạnh) quá (nhẹ)...”.

Bước 4: Phân tích sắc thái. Bài hát với giai điệu trong sáng, nhịp nhàng, thể hiện niềm tự hào và tình yêu mái trường. Các em cần hát với cảm xúc tươi vui, nhưng không quá nhanh.

Ví dụ 2: Ôn tập Tập đọc nhạc (TĐN) số 1 - "Cánh én tuổi thơ"

Bước 1: Đọc tên nốt nhạc. Đọc chậm và chính xác tên các nốt nhạc có trong câu đầu tiên: Đồ Rê Mi Son La Son Mi Rê Đồ.

Bước 2: Xác định cao độ và trường độ. Cao độ của các nốt tăng dần từ Đồ lên Son rồi đi xuống. Trường độ: nốt đen là 1 phách, nốt trắng là 2 phách.

Bước 3: Đọc nhạc kết hợp gõ tiết tấu. Dùng tay gõ đều đặn phách mạnh, nhẹ theo nhịp 2/4 (phách 1 mạnh, phách 2 nhẹ). Vừa đọc nốt vừa gõ: "Đồ (gõ) Rê (gõ) Mi (gõ) Son (gõ)”...

Bước 4: Ghép lời ca. Sau khi đọc chuẩn cao độ và trường độ, các em có thể tự ghép lời ca của bài TĐN với giai điệu đã đọc được.

Ví dụ 3: Nhận biết thể loại nhạc qua tác phẩm

Bước 1: Nghe hoặc hát một câu trong bài hát "Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng" (Phạm Tuyên).

Bước 2: Phân tích nhịp điệu và tính chất. Bài hát có nhịp điệu khỏe khoắn, hùng tráng, thường được gọi là hành khúc. Nó thể hiện khí thế chiến thắng, niềm vui lớn lao của dân tộc.

Bước 3: Kết luận. Đây là thuộc thể loại hành khúc hoặc ca khúc cách mạng. Ngược lại, bài hát "Bóng dáng một ngôi trường" lại mang tính chất trữ tình, trong sáng, thuộc thể loại ca khúc thiếu nhi hiện đại.

Phần 3: Ghi nhớ

Các em thân mến, để học tốt phần ôn tập cuối năm, cô có một số điều muốn nhắc nhở:

• Hãy hát thật tự tin: Đừng chỉ hát cho thuộc lời, mà hãy hát với tất cả cảm xúc, thể hiện đúng sắc thái của từng bài hát.
• Nắm chắc nhạc lý: Nhịp, phách, dấu hiệu tăng giảm âm thanh là chìa khóa để các em đọc và hát đúng. Hãy luyện tập gõ phách thường xuyên.
• Kết hợp các phần với nhau: Khi ôn tập một bài hát, hãy tự hỏi nó ở nhịp mấy? Có dấu nhắc lại không? Bài hát nói về điều gì? Điều này giúp các em hiểu sâu và nhớ lâu hơn.
• Chăm chỉ luyện tập: "Văn ôn, võ luyện", môn Âm nhạc cũng vậy. Chỉ cần dành 15-20 phút mỗi ngày để ôn tập, các em sẽ thấy mọi thứ trở nên dễ dàng và thú vị.

Phần 4: Bài tập gợi ý

Để kiểm tra lại kiến thức vừa ôn, các em hãy thử sức với một số bài tập nhỏ sau nhé:

1. Bài tập 1: Em hãy tự kết hợp hát bài "Bóng dáng một ngôi trường" với động tác gõ phách theo nhịp 4/4. Sau đó, hãy ghi ra một đoạn (khoảng 1-2 câu) cách em đã gõ phách (ví dụ: phách mạnh, phách nhẹ).
2. Bài tập 2: Trong bài Tập đọc nhạc số 1 (hoặc số 2, số 3 trong sách của em), hãy tìm ra câu nhạc có nhiều nốt móc đơn nhất. Sau đó, tập đọc riêng câu đó kết hợp gõ tiết tấu (nốt móc đơn là 1/2 phách, nốt đen là 1 phách).
3. Bài tập 3: Hãy kể tên ít nhất 3 nhạc sĩ mà em yêu thích đã học trong năm, kèm theo một bài hát tiêu biểu của mỗi nhạc sĩ đó. Em học được điều gì từ cuộc đời của các nhạc sĩ ấy?
4. Bài tập 4 (mở rộng): Em hãy tự biểu diễn lại một bài hát hoặc một trích đoạn nhạc yêu thích nhất trong năm học này cho gia đình hoặc bạn bè nghe. Hãy chuẩn bị và thể hiện thật tự tin nhé!