Bài tập: Chương 4: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Chương 4 - Ôn thi tốt nghiệp

Giới thiệu

Chương 4 trong chương trình Công nghệ 10 (sách Chân trời sáng tạo) giúp các em hệ thống lại toàn bộ kiến thức đã học từ đầu năm, tập trung vào các nội dung trọng tâm để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp. Bài tập hôm nay sẽ hướng dẫn các em giải các dạng bài thường gặp, từ lý thuyết đến vận dụng thực tế, nhằm củng cố kỹ năng và tự tin hơn khi bước vào phòng thi.

1. Lý thuyết trọng tâm cần nhớ

Trong chương 4, các em cần nắm vững ba mảng kiến thức chính:

• Công nghệ trồng trọt: Các phương pháp nhân giống, kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch một số cây trồng phổ biến.
• Lâm nghiệp: Vai trò của rừng, biện pháp bảo vệ và phát triển rừng bền vững.
• Chăn nuôi và thủy sản: Kỹ thuật nuôi dưỡng, phòng bệnh cho vật nuôi và thủy sản theo hướng an toàn sinh học.

Đặc biệt, các em cần hiểu rõ khái niệm "phát triển bền vững" trong nông, lâm, ngư nghiệp, và các phương pháp ứng dụng công nghệ cao (như nhà lưới, tưới nhỏ giọt, trồng không dùng đất) để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

2. Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Ví dụ 1: Bài tập nhận biết quy trình kỹ thuật

Đề bài: Sắp xếp các bước sau đây theo đúng quy trình nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép mắt: (1) Cắt gốc ghép, (2) Chuẩn bị gốc ghép, (3) Đặt mắt ghép, (4) Buộc dây cố định, (5) Chăm sóc sau ghép.

Hướng dẫn giải:

• Bước 1: Chuẩn bị gốc ghép – Chọn gốc ghép khỏe mạnh, đúng chủng loại.
• Bước 2: Cắt gốc ghép – Cắt một vết hình chữ T hoặc cửa sổ trên thân gốc ghép.
• Bước 3: Đặt mắt ghép – Lấy mắt từ cành ghép, đặt vào vị trí đã cắt.
• Bước 4: Buộc dây cố định – Dùng dây nilon buộc chặt để mắt ghép tiếp xúc tốt với gốc.
• Bước 5: Chăm sóc sau ghép – Tưới nước, bón phân, cắt tỉa cành mọc từ gốc ghép.

Đáp án đúng: (2) → (1) → (3) → (4) → (5).

Ví dụ 2: Bài tập vận dụng thực tiễn

Đề bài: Một hộ nông dân muốn chuyển đổi từ trồng lúa nước truyền thống sang trồng rau công nghệ cao trong nhà lưới. Theo em, họ cần chuẩn bị những yếu tố nào? Nêu ít nhất 3 lợi ích của mô hình này.

Hướng dẫn giải:

Các yếu tố cần chuẩn bị:

1. Vốn đầu tư: Xây dựng nhà lưới, hệ thống tưới nhỏ giọt, mái che chống mưa.
2. Giống rau chất lượng: Chọn giống sạch bệnh, phù hợp với thời vụ.
3. Kiến thức kỹ thuật: Biết cách quản lý nhiệt độ, độ ẩm, phòng trừ sâu bệnh bằng biện pháp sinh học.
4. Nhân lực: Người lao động có tay nghề hoặc được tập huấn.

Ba lợi ích của mô hình:

• Giúp rau sạch, an toàn thực phẩm, không bị nhiễm sâu bệnh từ môi trường bên ngoài.
• Chủ động thời vụ, có thể sản xuất quanh năm.
• Năng suất cao hơn 1,5–2 lần so với canh tác truyền thống nhờ kiểm soát tốt các yếu tố môi trường.

Ví dụ 3: Bài tập tình huống về phòng bệnh cho tôm

Đề bài: Khi nuôi tôm thẻ chân trắng trong ao, người nuôi phát hiện tôm bơi lờ đờ, thân có màu hồng nhạt. Em hãy đề xuất một số biện pháp xử lý ngay lập tức và biện pháp phòng bệnh lâu dài.

Hướng dẫn giải:

Biện pháp xử lý ngay:

• Ngừng cho ăn, kiểm tra môi trường nước (pH, oxy, độ mặn).
• Thay nước sạch, sử dụng chế phẩm sinh học để giảm chất thải hữu cơ trong ao.
• Nhờ cán bộ thú y lấy mẫu xét nghiệm bệnh để dùng đúng thuốc (nếu cần).

Biện pháp phòng bệnh lâu dài:

• Chọn tôm giống sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng.
• Định kỳ xử lý ao nuôi bằng vôi hoặc chế phẩm vi sinh.
• Bổ sung vitamin, khoáng chất vào thức ăn để tăng sức đề kháng cho tôm.

3. Ghi nhớ

Các em hãy ghi nhớ một số điểm sau để ôn tập hiệu quả:

• Luôn đọc kỹ đề bài: Xác định rõ yêu cầu là nhận biết, thông hiểu hay vận dụng để có cách trả lời phù hợp.
• Sơ đồ hóa kiến thức: Tự vẽ sơ đồ tư duy cho từng phần như trồng trọt, lâm nghiệp, chăn nuôi để dễ nhớ.
• Liên hệ thực tế: Mỗi bài tập đều có thể áp dụng vào cuộc sống. Ví dụ, biết cách ghép cây giúp em có thể tự nhân giống cây ăn quả trong vườn nhà.
• Chú ý từ khóa: Các từ như "quy trình", "biện pháp", "lợi ích", "giải pháp" thường xuất hiện trong đề thi và cần được trả lời cụ thể.

4. Bài tập gợi ý tự luyện

Dưới đây là một số bài tập các em có thể làm thêm để rèn kỹ năng:

1. Trình bày quy trình trồng rừng phòng hộ đầu nguồn gồm những bước nào? Nêu vai trò của rừng phòng hộ trong việc chống xói mòn đất.
2. So sánh ưu và nhược điểm của phương pháp nuôi cá theo hướng công nghiệp và nuôi ao quảng canh truyền thống.
3. Một vườn xoài của gia đình em có hiện tượng rụng trái non hàng loạt sau mưa lớn. Theo em, nguyên nhân có thể do đâu? Đề xuất biện pháp khắc phục.
4. Kể tên 3 công nghệ cao đang được ứng dụng trong trồng trọt tại Việt Nam. Phân tích lợi ích kinh tế của một công nghệ mà em biết.
5. Hãy thiết kế một kế hoạch nhỏ (trong khoảng 5 dòng) để tuyên truyền bảo vệ rừng trong khu vực trường học hoặc nơi em sống.

Chúc các em ôn tập tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới!