Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến, sau một chặng đường dài học tập môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, chúng ta đã đến với bài học cuối cùng của chương trình lớp 10. Bài học hôm nay sẽ giúp các em hệ thống lại những kiến thức trọng tâm, đồng thời rèn luyện kỹ năng làm bài thông qua các dạng bài tập phổ biến. Mục tiêu của chúng ta là không chỉ nhớ lại lý thuyết mà còn biết cách vận dụng linh hoạt vào các tình huống thực tế, từ đó tự tin bước vào kỳ thi tốt nghiệp sắp tới.

Lý thuyết trọng tâm cần nhớ

Để làm tốt các bài tập, các em cần nắm vững những nội dung cốt lõi sau đây:

• Kinh tế: Các chủ thể của nền kinh tế (nhà nước, doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân); khái niệm thị trường, giá cả thị trường, cơ chế thị trường; vai trò của ngân sách nhà nước, thuế; khái niệm và đặc điểm của tín dụng, ngân hàng.
• Pháp luật: Hệ thống pháp luật Việt Nam; hiến pháp; pháp luật và đời sống; quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân (quyền bình đẳng, quyền tự do kinh doanh, nghĩa vụ nộp thuế, bảo vệ môi trường...); khái niệm vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý.

Các em hãy dành thời gian đọc lại sách giáo khoa, ghi nhớ các định nghĩa, dấu hiệu nhận biết và các ví dụ điển hình cho mỗi khái niệm.

Ví dụ minh họa

Chúng ta cùng nhau phân tích một số dạng bài tập thường gặp:

Ví dụ 1 (Dạng bài nhận biết - Kinh tế): "Chủ thể nào dưới đây thực hiện chức năng quản lý và điều tiết nền kinh tế?"
A. Người tiêu dùng. B. Nhà nước. C. Doanh nghiệp. D. Hộ gia đình.

Hướng dẫn giải: Trong nền kinh tế, Nhà nước giữ vai trò quản lý, điều tiết vĩ mô thông qua các chính sách như thuế, ngân sách, pháp luật kinh tế. Do đó, đáp án đúng là B. Nhà nước.

Ví dụ 2 (Dạng bài vận dụng - Pháp luật): "Ông A mở một cửa hàng kinh doanh mà không đăng ký giấy phép theo quy định. Hành vi này của ông A có vi phạm pháp luật không? Vì sao?"

Hướng dẫn giải: Hành vi của ông A là vi phạm pháp luật. Vì theo quy định của pháp luật, mọi hoạt động kinh doanh đều phải tuân thủ các thủ tục đăng ký kinh doanh. Việc không đăng ký là vi phạm quy định về trật tự quản lý kinh tế, có thể bị xử phạt hành chính. Đây là dạng vi phạm vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh.

Ví dụ 3 (Dạng bài tình huống tổng hợp): "Doanh nghiệp X sản xuất giày da. Để tăng lợi nhuận, doanh nghiệp này đã xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường. Hãy cho biết doanh nghiệp X đã vi phạm những nguyên tắc nào của kinh tế thị trường? Hành vi đó có vi phạm pháp luật không? Nêu trách nhiệm của doanh nghiệp trong trường hợp này?"

Hướng dẫn giải:

• Doanh nghiệp X đã vi phạm nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường.
• Hành vi này vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.
• Trách nhiệm của doanh nghiệp: Doanh nghiệp X phải chịu trách nhiệm hành chính (bị phạt tiền, đình chỉ hoạt động), trách nhiệm dân sự (bồi thường thiệt hại cho môi trường và cộng đồng), và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hậu quả nghiêm trọng.

Ghi nhớ

Để làm bài tập đạt kết quả cao, các em cần:

• Đọc kỹ đề bài: Xác định rõ câu hỏi thuộc lĩnh vực Kinh tế hay Pháp luật, yêu cầu ở mức độ nhận biết, thông hiểu hay vận dụng.
• Liệt kê kiến thức: Nhẩm lại các khái niệm, quy tắc, điều luật liên quan trước khi trả lời.
• Phân tích tình huống: Đối với dạng bài tình huống, hãy tách bạch các hành vi, hậu quả và mối liên hệ với các quy định pháp luật hoặc nguyên tắc kinh tế.
• Trình bày rõ ràng: Viết câu trả lời mạch lạc, có luận điểm, dẫn chứng cụ thể từ kiến thức đã học.

Bài tập gợi ý

Các em hãy thử sức với những bài tập sau đây để tự kiểm tra kiến thức của mình nhé:

1. Hãy phân biệt vai trò của “người sản xuất” và “người tiêu dùng” trong nền kinh tế thị trường? Cho ví dụ minh họa.
2. Thế nào là tín dụng? Lấy một ví dụ về hoạt động tín dụng trong đời sống hàng ngày và cho biết đặc điểm cơ bản của nó.
3. Chị B ký hợp đồng lao động với công ty Y. Trong quá trình làm việc, công ty Y đã đơn phương chấm dứt hợp đồng trước thời hạn mà không có lý do chính đáng. Theo em, hành vi của công ty Y có vi phạm pháp luật không? Dựa vào những quy định nào của pháp luật để giải thích?
4. Em hãy nêu ít nhất 3 biểu hiện của việc thực hiện trách nhiệm pháp lý khi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.
5. Từ kiến thức đã học, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5-7 dòng) giải thích vì sao nhà nước lại ban hành các quy định về thuế và quyền tự do kinh doanh.

Chúc các em ôn tập tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới!