Bài tập: Luyện tập: Lịch sử thế giới hiện đại

Bài tập: Luyện tập: Lịch sử thế giới hiện đại

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến, sau khi đã tìm hiểu về những biến động to lớn của lịch sử thế giới từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XXI, chúng ta sẽ cùng nhau luyện tập để củng cố kiến thức. Bài học hôm nay sẽ tập trung vào các dạng bài tập trắc nghiệm và tự luận có hướng dẫn giải chi tiết, giúp các em nắm vững những sự kiện, nhân vật và xu thế quan trọng của thời kì hiện đại.

Lý thuyết trọng tâm cần nhớ

Trước khi làm bài tập, các em hãy ôn lại một số nội dung chính:

• Cách mạng tháng Mười Nga (1917): Lật đổ chế độ phong kiến, mở ra kỉ nguyên mới cho nước Nga và ảnh hưởng đến phong trào cộng sản quốc tế.
• Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918): Cuộc chiến tranh đế quốc tàn khốc, để lại hậu quả nặng nề và làm thay đổi cục diện chính trị thế giới.
• Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945): Cuộc chiến tranh lớn nhất trong lịch sử nhân loại, kết thúc với sự thất bại của chủ nghĩa phát xít, tạo tiền đề cho trật tự thế giới hai cực.
• Trật tự thế giới sau năm 1945: Trật tự hai cực Ianta, sự ra đời của Liên hợp quốc, chiến tranh lạnh giữa Mĩ và Liên Xô.
• Xu thế toàn cầu hóa: Sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế, văn hóa, khoa học – kĩ thuật giữa các quốc gia từ cuối thế kỉ XX đến nay.

Bài tập có hướng dẫn giải

I. Bài tập trắc nghiệm

Câu 1: Sự kiện nào đánh dấu bước chuyển lớn của cách mạng thế giới từ chế độ tư bản chủ nghĩa sang chế độ xã hội chủ nghĩa?

• A. Cách mạng tháng Hai ở Nga.
• B. Cách mạng tháng Mười Nga.
• C. Cuộc cách mạng ở Trung Quốc.
• D. Cách mạng Cuba.

Hướng dẫn giải: Cách mạng tháng Mười Nga thành công đã lật đổ giai cấp tư sản, thành lập nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên, mở ra một con đường phát triển mới cho nhân loại.

Đáp án: B

Câu 2: Nguyên nhân sâu xa dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất là gì?

• A. Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn đề thuộc địa.
• B. Sự hình thành hai khối quân sự đối đầu nhau.
• C. Vụ ám sát thái tử Áo – Hung.
• D. Chạy đua vũ trang giữa các nước.

Hướng dẫn giải: Các nước đế quốc phát triển không đều, dẫn đến mâu thuẫn về thị trường, thuộc địa. Đây là nguyên nhân sâu xa, còn các đáp án khác là nguyên nhân trực tiếp hoặc điều kiện.

Đáp án: A

Câu 3: “Chiến tranh lạnh” là mối quan hệ như thế nào giữa Mĩ và Liên Xô sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

• A. Đối đầu căng thẳng, nhưng không xảy ra chiến tranh trực tiếp.
• B. Hợp tác, hỗ trợ nhau phát triển kinh tế.
• C. Xảy ra chiến tranh quy mô lớn ở châu Âu.
• D. Liên minh chống lại chủ nghĩa phát xít.

Hướng dẫn giải: Chiến tranh lạnh là cuộc đối đầu về chính trị, quân sự, kinh tế giữa hai phe TBCN (Mĩ) và XHCN (Liên Xô), diễn ra căng thẳng nhưng không có xung đột vũ trang trực tiếp.

Đáp án: A

II. Bài tập tự luận

Câu 1: Hãy phân tích ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng tháng Mười Nga (1917).

Hướng dẫn giải:

• Đối với nước Nga: Lật đổ chính phủ tư sản, đưa giai cấp công nhân và nông dân lên nắm quyền, thiết lập nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên, thay đổi vận mệnh đất nước.
• Đối với thế giới: Cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cộng sản quốc tế; mở ra một thời kì mới của lịch sử thế giới, đối lập với chủ nghĩa tư bản.
• Kết luận: Đây là sự kiện mang tính bước ngoặt, góp phần thúc đẩy sự tiến bộ xã hội trên toàn cầu.

Câu 2: Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, thế giới có những thay đổi lớn nào? Trình bày khái quát sự hình thành trật tự hai cực Ianta.

Hướng dẫn giải:

• Những thay đổi lớn: Trật tự thế giới cũ bị phá vỡ; chủ nghĩa phát xít bị tiêu diệt; các nước XHCN ra đời và mở rộng; Mĩ và Liên Xô trở thành hai siêu cường đối đầu nhau.
• Trật tự hai cực Ianta: Được hình thành tại Hội nghị Ianta (2-1945), dựa trên sự thỏa thuận giữa Mĩ, Anh, Liên Xô, chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Âu và châu Á. Thế giới hình thành hai cực: cực tư bản chủ nghĩa (Mĩ) và cực xã hội chủ nghĩa (Liên Xô).
• Hệ quả: Chiến tranh lạnh kéo dài hàng thập kỉ, gây căng thẳng và chạy đua vũ trang.

Câu 3: Em hãy nêu những biểu hiện chính của xu thế toàn cầu hóa từ cuối thế kỉ XX đến nay. Nguyên nhân dẫn đến xu thế này là gì?

Hướng dẫn giải:

• Biểu hiện: Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại quốc tế; sự hợp tác, liên kết kinh tế khu vực (EU, ASEAN, WTO); sự lan tỏa của văn hóa, khoa học công nghệ; các vấn đề toàn cầu (môi trường, dịch bệnh) đòi hỏi sự chung tay của nhiều quốc gia.
• Nguyên nhân: Do sự phát triển vượt bậc của cách mạng khoa học – kĩ thuật; sự tan rã của trật tự hai cực; nhu cầu hợp tác, chia sẻ nguồn lực giữa các nước.

Ghi nhớ

• Lịch sử thế giới hiện đại gắn liền với các cuộc chiến tranh lớn, các cuộc cách mạng xã hội và sự thay đổi của trật tự thế giới.
• Hai cuộc chiến tranh thế giới là những thảm họa, bài học về hòa bình cho nhân loại.
• Xu thế toàn cầu hóa là tất yếu, vừa tạo cơ hội vừa đặt ra thách thức cho các quốc gia.
• Khi làm bài tập, cần xác định rõ mốc thời gian, sự kiện và tác động của nó.

Bài tập gợi ý

Các em hãy tự luyện tập thêm các câu hỏi sau:

1. So sánh nguyên nhân và kết cục của Chiến tranh thế giới thứ nhất và Chiến tranh thế giới thứ hai?
2. Vai trò của Liên hợp quốc trong việc hòa giải các xung đột quốc tế sau năm 1945 là gì? Nêu ví dụ cụ thể.
3. Trình bày sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi và Mĩ Latinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai?
4. Hiểu biết của em về cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật hiện đại. Lấy một thành tựu tiêu biểu và phân tích tác động của nó đối với đời sống con người.