Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến, kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông sắp đến gần. Đây là thời điểm quan trọng để chúng ta cùng nhau củng cố lại toàn bộ kiến thức Ngữ văn đã học. Bài luyện tập hôm nay sẽ giúp các em làm quen với các dạng đề thi phổ biến, rèn luyện kỹ năng làm bài và tự kiểm tra năng lực của bản thân. Hãy bắt đầu với tinh thần tự tin và nghiêm túc nhé!

Nội dung lý thuyết cần nhớ

Để làm tốt bài thi Ngữ văn, các em cần nắm vững ba phần chính:

• Đọc hiểu văn bản: Xác định thể loại (thơ, truyện, kịch, nghị luận...); nhận diện các biện pháp tu từ, phong cách ngôn ngữ; hiểu nội dung, thông điệp của văn bản.
• Nghị luận xã hội: Trình bày suy nghĩ về một hiện tượng đời sống hoặc một tư tưởng đạo lý. Cần có mở bài, thân bài, kết bài rõ ràng; lý lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục.
• Nghị luận văn học: Phân tích, cảm nhận một tác phẩm hoặc đoạn trích. Cần bám sát tác phẩm, làm nổi bật nội dung và nghệ thuật, thể hiện cảm nhận riêng.

Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Ví dụ 1: Đọc hiểu văn bản (4 điểm)

Đề bài: Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

"Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau."

(Trích "Sóng" - Xuân Quỳnh)

1. Xác định thể thơ của đoạn trích. (0,5 điểm)
2. Tìm một biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ. Nêu tác dụng. (1,5 điểm)
3. Nội dung chính của khổ thơ là gì? (1,0 điểm)
4. Anh/chị hiểu thế nào về câu thơ: "Em cũng không biết nữa / Khi nào ta yêu nhau"? (1,0 điểm)

Hướng dẫn giải:

1. Thể thơ: 5 chữ (hoặc ngũ ngôn).
2. Biện pháp tu từ: Câu hỏi tu từ ("Gió bắt đầu từ đâu?"). Tác dụng: Tạo giọng điệu băn khoăn, khắc họa tâm trạng thao thức của người phụ nữ khi nghĩ về tình yêu; đồng thời gợi mở những suy tư triết lý.
3. Nội dung chính: Khổ thơ diễn tả sự bí ẩn, kỳ diệu của tình yêu. Tình yêu đến một cách tự nhiên, không thể lý giải bằng lý trí.
4. Câu thơ "Em cũng không biết nữa / Khi nào ta yêu nhau" thể hiện sự hồn nhiên, chân thành của người con gái. Tình yêu không cần một cột mốc cụ thể, nó đến nhẹ nhàng như sóng, như gió, và người trong cuộc chỉ cảm nhận mà không cần giải thích.

Ví dụ 2: Nghị luận văn học (6 điểm)

Đề bài: Phân tích đoạn thơ sau trong bài "Vội vàng" của Xuân Diệu:

"Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm.
Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng,
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng,
Cho no nê thanh sắc của thời tươi;
- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!"

Hướng dẫn giải chi tiết:

• Mở bài: Giới thiệu tác giả Xuân Diệu (nhà thơ "mới nhất trong các nhà thơ mới") và bài thơ "Vội vàng" (tác phẩm tiêu biểu cho quan niệm sống tích cực, cuồng nhiệt). Dẫn dắt vào đoạn thơ.
• Thân bài:
  1. Khát vọng tận hưởng cuộc sống: Câu thơ "Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm" thể hiện sự giục giã, vội vàng trước dòng chảy thời gian. Điệp ngữ "Ta muốn" (ôm, riết, say, thâu, cắn) diễn tả một ham muốn mãnh liệt, toàn diện.
  2. Hình ảnh giàu sức gợi: Các hình ảnh "mây, gió, cánh bướm, non nước, cây, cỏ" cho thấy nhà thơ muốn chiếm lĩnh cả vũ trụ. Động từ mạnh "cắn" vào "xuân hồng" là cao trào của cảm xúc, vừa trữ tình vừa gợi cảm.
  3. Nghệ thuật: Thể thơ tự do, nhịp thơ nhanh, dồn dập. Sử dụng phép liệt kê, tăng cấp. Ngôn ngữ thơ táo bạo, thể hiện cái tôi cá nhân đầy nhiệt huyết.
• Kết bài: Khẳng định đoạn thơ là đỉnh cao của tư tưởng "Vội vàng", thể hiện quan niệm nhân sinh tích cực: yêu đời, ham sống, muốn tận hưởng vẻ đẹp của cuộc đời một cách nồng nhiệt nhất. Liên hệ với bản thân: trân trọng từng khoảnh khắc của tuổi trẻ.

Ghi nhớ

Khi làm bài thi tốt nghiệp, các em cần lưu ý:

• Đọc kỹ đề, xác định đúng yêu cầu của từng câu hỏi.
• Phân bố thời gian hợp lý: Đọc hiểu khoảng 20-25 phút, nghị luận xã hội 25-30 phút, nghị luận văn học 60-70 phút.
• Trong bài nghị luận, phải có luận điểm rõ ràng, lý lẽ thuyết phục, dẫn chứng chính xác.
• Không viết lan man, lạc đề. Luôn bám sát văn bản được yêu cầu.
• Trình bày sạch sẽ, chữ viết dễ đọc; tránh gạch xóa nhiều.

Bài tập gợi ý

Các em hãy tự luyện tập thêm với các đề sau đây:

1. Đề 1: Đọc hiểu đoạn văn bản "Người lái đò sông Đà" (Nguyễn Tuân) và phân tích hình tượng người lái đò (nghị luận văn học).
2. Đề 2: Suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo vệ môi trường sống (nghị luận xã hội – khoảng 600 chữ).
3. Đề 3: Phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở trong tác phẩm "Chí Phèo" (Nam Cao).
4. Đề 4: Cảm nhận vẻ đẹp của đoạn thơ: "Đất nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn..." (trích "Đất Nước" – Nguyễn Khoa Điềm).

Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới!