Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp (EXERCISE)

Giới thiệu

Chào các em, bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau bước vào giai đoạn ôn tập tổng hợp cho kỳ thi tốt nghiệp môn Tin học. Không chỉ dừng lại ở việc nhắc lại lý thuyết, chúng ta sẽ tập trung vào việc thực hành giải các dạng bài tập thường gặp. Mục tiêu của bài học là giúp các em rèn luyện kỹ năng phân tích đề, xác định yêu cầu và áp dụng đúng kiến thức để đưa ra đáp án chính xác. Hãy cùng nhau luyện tập nhé!

Lý thuyết trọng tâm cần nhớ

Trong quá trình ôn tập, các em cần nắm vững những kiến thức cốt lõi sau đây, vì chúng sẽ là nền tảng để giải quyết mọi bài tập:

• Ngôn ngữ lập trình Python: Các kiểu dữ liệu cơ bản (int, float, str, bool), cấu trúc điều khiển (rẽ nhánh if-elif-else, vòng lặp for, while), cấu trúc dữ liệu (list, tuple, dict) và các hàm built-in thông dụng (len, range, print, input).
• Kiểu dữ liệu danh sách (List): Các thao tác như duyệt, thêm, xóa phần tử; sử dụng chỉ số âm; cắt danh sách (slicing).
• Xử lý xâu ký tự (String): Các phương thức như .upper(), .lower(), .strip(), .split(), .join(), và kỹ thuật duyệt từng ký tự.
• Thuật toán cơ bản: Ý tưởng về biến đếm, biến tích lũy, tìm giá trị lớn nhất/nhỏ nhất, và các thuật toán sắp xếp đơn giản (ví dụ: sắp xếp nổi bọt, sắp xếp chọn).

Ví dụ minh họa chi tiết

Đề bài: Viết chương trình Python nhập vào một danh sách các số nguyên từ bàn phím. Hãy đếm xem trong danh sách có bao nhiêu số chẵn và tính tổng các số lẻ. In kết quả ra màn hình.

Hướng dẫn giải:

1. Phân tích đề bài: Yêu cầu của bài toán gồm hai phần: (1) đếm số lượng số chẵn, (2) tính tổng các số lẻ. Dữ liệu đầu vào là một danh sách số nguyên.
2. Xác định thuật toán: Duyệt qua từng phần tử trong danh sách. Với mỗi số, kiểm tra xem nó có chia hết cho 2 hay không:
   • Nếu số % 2 == 0: số đó là số chẵn → tăng biến đếm lên 1.
   • Nếu ngược lại (số lẻ): cộng số đó vào biến tổng.
3. Viết mã nguồn Python và giải thích:

   Bước 1: Nhập dữ liệu. Chúng ta sẽ yêu cầu người dùng nhập một dòng các số, cách nhau bằng dấu cách.

   # Nhập dữ liệu
   input_str = input("Nhập các số nguyên, cách nhau bởi dấu cách: ")
   # Tách chuỗi thành list các số (dạng chuỗi)
   list_str = input_str.split()
   # Chuyển đổi list các chuỗi thành list các số nguyên
   numbers = [int(x) for x in list_str]
           

   Bước 2: Khởi tạo các biến đếm và tổng.

   count_even = 0  # Biến đếm số chẵn
   sum_odd = 0     # Biến tính tổng số lẻ
           

   Bước 3: Duyệt danh sách và thực hiện kiểm tra.

   for num in numbers:
       if num % 2 == 0:
           count_even = count_even + 1  # Tăng biến đếm nếu là số chẵn
       else:
           sum_odd = sum_odd + num      # Cộng dồn vào tổng nếu là số lẻ
           

   Bước 4: In kết quả.

   print("Số lượng số chẵn trong danh sách là:", count_even)
   print("Tổng các số lẻ trong danh sách là:", sum_odd)
           

Kết quả mẫu: Nếu nhập 3 8 21 10 5, chương trình sẽ in ra:
Số lượng số chẵn trong danh sách là: 2
Tổng các số lẻ trong danh sách là: 29

Ghi nhớ

• Luôn đọc kỹ đề bài để xác định đúng yêu cầu (đầu vào là gì, đầu ra là gì).
• Thành thạo các cấu trúc dữ liệu như list, string và các thao tác cơ bản trên chúng. Đây là những dạng xuất hiện rất thường xuyên trong đề thi.
• Biến đếm và biến tích lũy là hai kỹ thuật quan trọng. Biến đếm thường khởi tạo bằng 0 và tăng lên 1 mỗi khi gặp điều kiện đúng. Biến tích lũy (tổng, tích) thường khởi tạo bằng giá trị trung hòa (0 cho tổng, 1 cho tích) và cộng dồn/ nhân dồn giá trị.
• Khi gặp vòng lặp, hãy thử "chạy thử" trên giấy với một vài giá trị đơn giản để kiểm tra tính đúng đắn của thuật toán trước khi viết mã.
• Chú ý đến cách nhập dữ liệu: đôi khi đề yêu cầu nhập trực tiếp, đôi khi là từ file. Cần đọc kỹ hướng dẫn.

Bài tập gợi ý

Các em hãy thử sức với những bài tập sau để củng cố kiến thức nhé:

1. Viết chương trình nhập vào một xâu ký tự. Hãy đếm xem trong xâu có bao nhiêu ký tự là chữ số (0-9) và bao nhiêu ký tự là chữ cái in hoa (A-Z). In kết quả ra màn hình.
2. Viết chương trình nhập vào một danh sách các số thực. Hãy tìm và in ra giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất trong danh sách đó.
3. Viết chương trình nhập vào một danh sách các số nguyên. Hãy tạo một danh sách mới chỉ chứa các số dương (lớn hơn 0) và in danh sách đó ra màn hình. Nếu không có số dương nào, in ra thông báo "Không có số dương".
4. Viết chương trình nhập vào số tự nhiên N. Hãy kiểm tra xem N có phải là số hoàn hảo hay không (số hoàn hảo là số có tổng các ước số thực sự của nó bằng chính nó, ví dụ: 6 = 1 + 2 + 3).

Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp sắp tới!