Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp Địa lí 11

Giới thiệu

Trong chương trình Địa lí lớp 11, các em đã được tìm hiểu về những vấn đề kinh tế - xã hội nổi bật của các khu vực và quốc gia trên thế giới. Để chuẩn bị tốt cho kì thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông, việc ôn luyện thông qua các bài tập tổng hợp là vô cùng quan trọng. Bài học hôm nay sẽ giúp các em hệ thống lại kiến thức trọng tâm và thực hành giải một số dạng bài tập thường gặp, từ đó tự tin hơn khi bước vào kì thi.

Lí thuyết trọng tâm cần nhớ

Trước khi làm bài tập, các em cần nắm vững một số nội dung chính sau:

• Sự phân hóa của thế giới: Các nước phát triển và đang phát triển; đặc điểm dân số, nền kinh tế tri thức.
• Địa lí khu vực và quốc gia:
  • Một số vấn đề của châu lục: Châu Phi (sa mạc hóa, đói nghèo, xung đột sắc tộc); Mĩ La-tinh (đô thị hóa tự phát, chênh lệch giàu nghèo); Tây Nam Á và Trung Á (dầu mỏ, xung đột tôn giáo, vấn đề nước).
  • Một số quốc gia tiêu biểu: Hoa Kì (nền kinh tế hàng đầu thế giới, nông nghiệp công nghệ cao, vành đai mặt trời); Liên minh châu Âu - EU (liên kết khu vực sâu rộng, đồng tiền chung); Nhật Bản (công nghiệp chế tạo, thương mại, dân số già); Trung Quốc (công nghiệp hóa, nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa); Ô-xtrây-li-a (nông nghiệp xuất khẩu, dịch vụ phát triển).
• Kĩ năng: Vẽ biểu đồ (tròn, cột, đường), nhận xét bảng số liệu, phân tích bản đồ, lược đồ.

Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Ví dụ 1: Phân tích bảng số liệu

Đề bài: Cho bảng số liệu về GDP và dân số của một số nước trên thế giới năm 2020:

(Nguồn: Ngân hàng Thế giới, 2022)

Hãy nhận xét và giải thích sự chênh lệch về GDP bình quân đầu người giữa ba nước trên.

Hướng dẫn giải:

1. Tính toán:

   GDP bình quân đầu người (USD/người) = GDP / Dân số.

   • Hoa Kì: 20 936 000 / 331 ≈ 63 250 USD/người.
   • Nhật Bản: 5 045 000 / 126 ≈ 40 040 USD/người.
   • Trung Quốc: 14 723 000 / 1 402 ≈ 10 500 USD/người.
2. Nhận xét:

   GDP bình quân đầu người có sự chênh lệch rất lớn. Hoa Kì đứng đầu (cao gấp 1,6 lần Nhật Bản và gấp 6 lần Trung Quốc). Nhật Bản ở mức khá cao. Trung Quốc thấp hơn nhiều dù GDP tổng thể lớn.

3. Giải thích:

   Hoa Kì là nền kinh tế hàng đầu thế giới với trình độ công nghệ cao, năng suất lao động lớn. Nhật Bản cũng là quốc gia phát triển, nền kinh tế mạnh nhưng quy mô nhỏ hơn. Trung Quốc có GDP tổng thể lớn nhưng dân số đông (hơn 1,4 tỉ người) làm cho GDP bình quân đầu người bị chia nhỏ, mặc dù nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh.

Ví dụ 2: Vẽ biểu đồ và nhận xét

Đề bài: Cho bảng số liệu sản lượng dầu thô của một số quốc gia Tây Nam Á năm 2020 (triệu thùng): A-rập Xê-út: 9,2; I-ran: 3,5; I-rắc: 4,2; Cô-oét: 2,7; Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất: 3,1.

a) Hãy vẽ biểu đồ tròn thể hiện sản lượng dầu thô của các quốc gia trên.

b) Nhận xét vai trò của Tây Nam Á trong khai thác dầu mỏ thế giới.

Hướng dẫn giải:

1. Xử lí số liệu:

   Tổng sản lượng = 9,2 + 3,5 + 4,2 + 2,7 + 3,1 = 22,7 triệu thùng.

   Tính tỉ lệ phần trăm từng nước (các em tự tính để thực hành).

2. Vẽ biểu đồ tròn:

   Vẽ hình tròn, chia các hình quạt tương ứng với tỉ lệ phần trăm của từng nước. Ghi chú thích và tên biểu đồ: "Biểu đồ sản lượng dầu thô của một số quốc gia Tây Nam Á năm 2020".

3. Nhận xét:

   Tây Nam Á là khu vực có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, sản lượng khai thác chiếm tỉ trọng rất cao. Các quốc gia như A-rập Xê-út là một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu. Dầu mỏ mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, tác động mạnh đến nền kinh tế và chính trị khu vực (thường gây ra xung đột, cạnh tranh ảnh hưởng).

Ghi nhớ

Để giải tốt bài tập ôn thi tốt nghiệp, các em cần:

• Nắm vững kiến thức cơ bản về các khu vực và quốc gia trong chương trình.
• Rèn luyện kĩ năng tính toán (GDP bình quân, tỉ lệ %), vẽ biểu đồ (chọn loại biểu đồ phù hợp) và nhận xét (bám sát số liệu, giải thích hợp lí).
• Đọc kĩ đề bài, không được bỏ sót yêu cầu nào.
• Kết hợp kiến thức sách giáo khoa với số liệu thực tế để phân tích sâu sắc hơn.

Bài tập gợi ý tự luyện

Các em hãy thực hành thêm các bài tập sau:

1. Trình bày đặc điểm dân cư của Nhật Bản và ảnh hưởng của dân số già đến phát triển kinh tế - xã hội.
2. Cho bảng số liệu GDP của Hoa Kì và một số khu vực (châu Phi, Mĩ La-tinh) qua các năm. Hãy vẽ biểu đồ cột so sánh và rút ra nhận xét về trình độ phát triển.
3. Phân tích các vấn đề môi trường ở châu Phi (sa mạc hóa, khai thác khoáng sản) và đề xuất giải pháp.
4. Lấy ví dụ về liên kết vùng trong EU. Nêu ý nghĩa của các liên kết này đối với sự phát triển kinh tế của các nước thành viên.