Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp (EXERCISE)

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến! Chương 4 - Ôn thi tốt nghiệp là cơ hội để các em hệ thống lại toàn bộ kiến thức Lịch sử lớp 11, từ các cuộc cách mạng tư sản, sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, phong trào công nhân, cho đến lịch sử Việt Nam giai đoạn 1858-1918. Bài luyện tập hôm nay sẽ giúp các em củng cố kỹ năng phân tích, nhận diện sự kiện, và làm quen với các dạng bài tập thường gặp trong kỳ thi tốt nghiệp. Hãy cùng nhau bước vào phần ôn tập đầy thú vị này nhé!

Lý thuyết cần nắm vững

Trước khi làm bài tập, các em cần ghi nhớ những nội dung cốt lõi sau:

• Cách mạng tư sản: Nguyên nhân, mục tiêu, lãnh đạo, kết quả và ý nghĩa của các cuộc cách mạng tiêu biểu (Anh, Pháp, Mỹ).
• Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản: Cách mạng công nghiệp, các tổ chức độc quyền, chủ nghĩa đế quốc.
• Phong trào công nhân và sự ra đời của chủ nghĩa Mác: Các cuộc đấu tranh tiêu biểu, vai trò của Mác và Ăng-ghen, Quốc tế thứ nhất.
• Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918): Nguyên nhân, diễn biến chính, hậu quả và tính chất của cuộc chiến.
• Lịch sử Việt Nam (1858-1918): Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, phong trào Cần Vương, khởi nghĩa Yên Thế, những chuyển biến về kinh tế-xã hội, tư tưởng.

Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Ví dụ 1: Em hãy trình bày nguyên nhân bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918).

Hướng dẫn giải:

1. Nguyên nhân sâu xa: Sự phát triển không đồng đều của chủ nghĩa tư bản vào cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX dẫn đến sự thay đổi về vị thế giữa các nước đế quốc. Các nước "đế quốc già" (Anh, Pháp) có nhiều thuộc địa, trong khi các nước "đế quốc trẻ" (Đức, Áo-Hung, I-ta-li-a) đòi chia lại thị trường và thuộc địa.
2. Nguyên nhân trực tiếp: Sự hình thành hai khối quân sự đối đầu nhau: khối Liên minh (Đức, Áo-Hung, I-ta-li-a) và khối Hiệp ước (Anh, Pháp, Nga). Cả hai khối đều ráo riết chạy đua vũ trang, chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh lớn.
3. Duyên cớ: Ngày 28/6/1914, Thái tử Áo-Hung là Phơ-ran-xo Phéc-đi-nan bị một người Xéc-bi ám sát tại Xa-ra-e-vô. Lợi dụng sự kiện này, giới cầm quyền Áo-Hung và Đức đã gây ra cuộc chiến tranh thế giới.

Như vậy, cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất là kết quả tất yếu của sự phát triển mâu thuẫn giữa các nước đế quốc, và sự kiện ở Xa-ra-e-vô chỉ là cái cớ để chiến tranh bùng nổ.

Ví dụ 2: Phân tích ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần Vương (1885-1896) trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam.

Hướng dẫn giải:

1. Khẳng định tinh thần yêu nước: Phong trào Cần Vương là phong trào đấu tranh vũ trang chống thực dân Pháp sôi nổi, rộng khắp, thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất của nhân dân ta, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa của Phan Đình Phùng, Tống Duy Tân, Nguyễn Thiện Thuật.
2. Góp phần làm chậm quá trình xâm lược của thực dân Pháp: Tuy thất bại, phong trào đã gây cho quân Pháp nhiều tổn thất, tiêu hao sinh lực địch, và làm chậm bước tiến của chúng trong việc thiết lập ách thống trị trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
3. Bài học kinh nghiệm quý giá: Phong trào để lại nhiều bài học về phương thức đấu tranh, về vai trò của lãnh đạo và vấn đề tập hợp lực lượng. Tuy nhiên, hạn chế của phong trào là thiếu đường lối đúng đắn, chưa có sự lãnh đạo của một giai cấp tiên tiến.

Ghi nhớ

Khi làm bài tập Lịch sử, các em cần chú ý:

• Đọc kỹ câu hỏi, xác định rõ yêu cầu: trình bày, phân tích, giải thích hay so sánh.
• Liệt kê ra giấy nháp các ý chính cần có, sắp xếp theo thứ tự logic (nguyên nhân - diễn biến - kết quả; hoặc trước - trong - sau).
• Bám sát sự kiện lịch sử có thật, không suy diễn tùy tiện. Dùng mốc thời gian và tên nhân vật chính xác.
• Luôn đặt sự kiện trong bối cảnh cụ thể của thời đại để có nhận xét, đánh giá đúng đắn.

Bài tập gợi ý

Các em hãy tự luyện tập thêm các dạng bài sau:

1. Trình bày những nét chính về cuộc Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII. Theo em, cuộc cách mạng này có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của lịch sử thế giới?
2. Hãy phân tích nguyên nhân thất bại của phong trào Cần Vương. Từ đó, rút ra bài học kinh nghiệm cho công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sau này.
3. So sánh sự giống và khác nhau cơ bản về mục tiêu, hình thức đấu tranh giữa phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX (phong trào Cần Vương) và đầu thế kỷ XX (phong trào Đông Du, Duy Tân).
4. Chứng minh khối Hiệp ước và khối Liên minh là hai khối quân sự đối đầu nhau, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Lưu ý: Khi làm các bài tập này, các em hãy cố gắng viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh, có mở đầu, thân bài và kết luận ngắn gọn. Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp!