Bài tập: Chương 4: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Chương 4: Ôn thi tốt nghiệp (EXERCISE)

Giới thiệu bài học

Chào các em, chúng ta đã đi qua gần hết chặng đường ôn tập cho kì thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn. Ở bài học này, các em sẽ được thực hành giải các dạng bài tập tổng hợp với hướng dẫn giải chi tiết. Mục tiêu là giúp các em rèn luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản và viết đoạn văn nghị luận xã hội – hai phần quan trọng nhất trong đề thi. Các em hãy tập trung và cùng làm bài nhé!

Lý thuyết trọng tâm

Trong chương trình ôn thi tốt nghiệp, các em cần nắm vững hai phần chính:

• Phần I: Đọc hiểu (3,0 điểm): Gồm một văn bản (thơ, văn xuôi hoặc nghị luận) và các câu hỏi yêu cầu nhận biết phương thức biểu đạt, biện pháp tu từ, nội dung chính, thông điệp...
• Phần II: Làm văn (7,0 điểm): Gồm hai câu:
  • Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ) về một tư tưởng/đạo lí hoặc hiện tượng đời sống được gợi ra từ phần Đọc hiểu.
  • Câu 2 (5,0 điểm): Viết bài văn nghị luận văn học về một tác phẩm/thơ hoặc đoạn trích trong chương trình.

Lưu ý quan trọng: Khi làm bài, các em cần bám sát ngữ liệu, lập luận chặt chẽ và dẫn chứng thuyết phục. Đặc biệt, phần nghị luận xã hội phải rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Đề bài: Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

"Đất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Nơi anh đến trường
Nước mắt em rơi..."
(Trích "Đất nước" - Nguyễn Đình Thi)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

Hướng dẫn giải:
Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm. Vì đoạn thơ thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả về đất nước qua những hình ảnh gợi nhớ kỉ niệm.

Câu 2: Nêu nội dung chính của đoạn thơ.

Hướng dẫn giải:
Nội dung chính: Đoạn thơ khắc họa hình ảnh đất nước với bốn nghìn năm lịch sử đầy gian lao, vất vả; đồng thời gợi lên những kỉ niệm thân thương gắn bó với mỗi con người (tuổi thơ, mái trường, tình yêu...). Từ đó, tác giả thể hiện niềm tự hào và tình yêu sâu sắc đối với Tổ quốc.

Câu 3: (Nghị luận xã hội - 2,0 điểm): Từ câu thơ "Đất nước bốn nghìn năm / Vất vả và gian lao", em hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bày tỏ suy nghĩ về tinh thần vượt khó của dân tộc Việt Nam.

Hướng dẫn giải (Dàn ý chi tiết):

1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề - Tinh thần vượt khó là truyền thống quý báu của dân tộc ta, được hun đúc suốt chiều dài lịch sử.
2. Thân đoạn:
   • Giải thích: Vượt khó là sự kiên trì, bền bỉ, ý chí quyết tâm đối mặt với khó khăn, thử thách để vươn lên.
   • Biểu hiện: Từ cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, vượt qua đói nghèo, thiên tai đến công cuộc xây dựng đất nước hiện nay. Dẫn chứng: Nhân dân ta kiên cường trong các cuộc chiến tranh, bền bỉ trong lao động sản xuất (cải tạo ruộng đồng, xây dựng công trình).
   • Ý nghĩa: Giúp dân tộc vượt qua nghịch cảnh, giữ vững độc lập, phát triển kinh tế - xã hội, làm nên bản sắc riêng.
3. Kết đoạn: Bài học nhận thức - Mỗi người cần rèn luyện ý chí, không ngại khó; hành động cụ thể: học tập chăm chỉ, vượt qua điểm yếu của bản thân, giúp đỡ cộng đồng.

(Lưu ý: Với bài tập trên, các em tự viết hoàn chỉnh đoạn văn khoảng 200 chữ, triển khai các ý chính đã nêu.)

Ghi nhớ

• Đọc hiểu: Xác định đúng phương thức biểu đạt, biện pháp tu từ, nội dung, thông điệp. Trả lời ngắn gọn, chính xác, bám văn bản.
• Nghị luận xã hội: Có cấu trúc 3 phần (mở - thân - kết), luận điểm rõ ràng, dẫn chứng cụ thể, liên hệ bản thân.
• Nghị luận văn học: Phân tích chi tiết tác phẩm, làm rõ nội dung và nghệ thuật, thể hiện cảm nhận sâu sắc.
• Kĩ năng làm bài: Đọc kĩ đề, gạch chân từ khóa, phân bố thời gian hợp lí (Đọc hiểu: 20 phút; Nghị luận xã hội: 25 phút; Nghị luận văn học: 60 phút).

Bài tập gợi ý (Tự luyện tập)

Các em hãy tự thực hành các đề bài sau đây để củng cố kiến thức:

1. Bài tập 1: (Đọc hiểu) Cho đoạn thơ trong bài Việt Bắc (Tố Hữu): "Ta về, mình có nhớ ta / Ta về, ta nhớ những hoa cùng người..." Hãy xác định biện pháp tu từ chính và nêu tác dụng.
2. Bài tập 2: (Nghị luận xã hội) Từ câu chuyện "Chiếc lược ngà" của Nguyễn Quang Sáng, em hãy viết đoạn văn bàn về tình phụ tử thiêng liêng trong cuộc sống hôm nay (khoảng 200 chữ).
3. Bài tập 3: (Nghị luận văn học) Phân tích vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao trong tác phẩm "Chữ người tử tù" (Nguyễn Tuân).

Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong kì thi sắp tới!