Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp Địa lý 12

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến, Chương 4 này là chương cuối cùng trong chương trình Địa lý lớp 12 theo bộ sách Chân trời sáng tạo. Đây là thời điểm các em cần hệ thống lại toàn bộ kiến thức và rèn luyện kỹ năng làm bài để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông. Bài học hôm nay sẽ tập trung vào việc luyện tập với các dạng bài tập thường gặp, có kèm hướng dẫn giải chi tiết, giúp các em tự tin hơn khi bước vào phòng thi.

Lý thuyết trọng tâm cần nhớ

Trước khi làm bài tập, các em cần nắm vững một số chủ đề chính của chương trình Địa lý 12:

• Địa lý tự nhiên: Đặc điểm chung của tự nhiên Việt Nam (đất, biển, khí hậu, sông ngòi, sinh vật).
• Địa lý dân cư: Dân số, phân bố dân cư, các loại hình quần cư, lao động và việc làm.
• Địa lý các ngành kinh tế:
  • Nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản).
  • Công nghiệp (cơ cấu ngành, các trung tâm công nghiệp chính).
  • Dịch vụ (giao thông vận tải, thương mại, du lịch).
• Địa lý các vùng kinh tế: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long.

Ví dụ minh họa và hướng dẫn giải

Dưới đây là một số dạng bài tập thường xuất hiện trong đề thi tốt nghiệp. Các em hãy đọc kỹ đề, tự làm trước, sau đó đối chiếu với phần hướng dẫn giải.

Dạng 1: Bài tập nhận xét bảng số liệu

Ví dụ: Cho bảng số liệu: Sản lượng lúa của Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước giai đoạn 2010 – 2021 (Đơn vị: triệu tấn).

Câu hỏi: Nhận xét và giải thích tình hình sản xuất lúa của Đồng bằng sông Cửu Long so với cả nước giai đoạn trên.

Hướng dẫn giải:

1. Nhận xét:
   • Sản lượng lúa của ĐBSCL và cả nước đều tăng qua các năm. Cụ thể: ĐBSCL tăng từ 21,2 triệu tấn (2010) lên 25,2 triệu tấn (2021); cả nước tăng từ 40,0 triệu tấn lên 46,8 triệu tấn.
   • Tỉ trọng sản lượng lúa của vùng so với cả nước chiếm tỉ lệ rất cao và ổn định (khoảng 53-54%). Điều này chứng tỏ ĐBSCL là vùng sản xuất lúa trọng điểm của cả nước.
2. Giải thích: ĐBSCL có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất lúa: đất phù sa màu mỡ, khí hậu nhiệt đới ẩm, nguồn nước sông Mê Công dồi dào cùng với sự đầu tư về thủy lợi, giống và kỹ thuật canh tác.

Dạng 2: Bài tập về biểu đồ

Ví dụ: Cho bảng số liệu cơ cấu GDP phân theo ngành kinh tế của nước ta năm 2021: Nông – lâm – thủy sản: 12,4%; Công nghiệp – xây dựng: 37,8%; Dịch vụ: 49,8%.

Câu hỏi: Vẽ biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu GDP phân theo ngành kinh tế năm 2021. Rút ra nhận xét.

Hướng dẫn giải:

1. Vẽ biểu đồ: Các em vẽ một hình tròn có bán kính phù hợp, lần lượt thể hiện ba phần kinh tế theo đúng tỉ lệ (dùng thước đo góc hoặc tính góc: 12,4% ứng với 44,6 độ; 37,8% ứng với 136,1 độ; 49,8% ứng với 179,3 độ, tổng cộng 360 độ). Chú ý tô màu, kẻ vạch khác nhau cho từng khu vực và lập bảng chú giải.
2. Nhận xét:
   • Trong cơ cấu GDP năm 2021, khu vực Dịch vụ chiếm tỉ trọng lớn nhất (49,8%), tiếp đến là Công nghiệp – Xây dựng (37,8%) và thấp nhất là Nông – lâm – thủy sản (12,4%).
   • Cơ cấu kinh tế nước ta đang chuyển dịch theo hướng tích cực: giảm tỉ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỉ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ. Điều này phản ánh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.

Dạng 3: Bài tập trắc nghiệm lý thuyết

Ví dụ: Thế mạnh nổi bật của vùng Đông Nam Bộ là gì?

A. Phát triển thủy điện.

B. Trồng cây công nghiệp lâu năm có nguồn gốc nhiệt đới.

C. Khai thác khoáng sản bô-xít.

D. Phát triển kinh tế biển.

Hướng dẫn giải: Đáp án đúng là D. Phát triển kinh tế biển. Đông Nam Bộ có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế biển như: vùng biển rộng, có cảng nước sâu (Vũng Tàu), nhiều bãi biển đẹp, và đặc biệt là tiềm năng dầu khí lớn. Các em loại trừ các đáp án khác vì: Thủy điện không phải thế mạnh hàng đầu (Tây Nguyên mới thế mạnh thủy điện), cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su…) cũng phát triển nhưng kinh tế biển mới là nổi bật; bô-xít tập trung ở Tây Nguyên.

Ghi nhớ

Để làm tốt bài thi, các em cần nhớ:

• Đọc kỹ đề bài để xác định đúng dạng yêu cầu (nhận xét, giải thích, vẽ biểu đồ…).
• Lập dàn ý nhanh trước khi viết bài: mở đầu, thân bài (số liệu, phân tích), kết luận.
• Sử dụng số liệu chính xác từ bảng để chứng minh cho nhận xét. Không nói chung chung.
• Giải thích ngắn gọn, có cơ sở khoa học dựa vào kiến thức đã học (tự nhiên, kinh tế, xã hội).
• Đối với dạng vẽ biểu đồ, cần vẽ chính xác, thẩm mỹ, có chú giải và tên biểu đồ.

Bài tập gợi ý

Các em hãy tự luyện tập thêm với các đề bài sau đây:

1. Phân tích ảnh hưởng của Biển Đông đến thiên nhiên Việt Nam.
2. Cho bảng số liệu về diện tích rừng các vùng năm 2021. Hãy nhận xét và giải thích sự phân bố rừng ở nước ta.
3. Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam, trình bày sự phân bố các trung tâm công nghiệp chính ở vùng Đồng bằng sông Hồng. Giải thích nguyên nhân.
4. Lấy ví dụ cụ thể để chứng minh rằng nền kinh tế nước ta đang hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới.

Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới!