Bài tập: Luyện tập: Ôn thi tốt nghiệp

Giới thiệu bài học

Chào các em học sinh thân yêu! Chúng ta đã cùng nhau đi qua những kiến thức trọng tâm của môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật lớp 12. Để chuẩn bị thật tốt cho kỳ thi tốt nghiệp sắp tới, bài học hôm nay sẽ là một buổi luyện tập tổng hợp. Chúng ta sẽ không học lý thuyết mới, mà sẽ tập trung vào việc vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các dạng bài tập thường gặp trong đề thi. Các em hãy chuẩn bị tinh thần suy nghĩ, phân tích và thực hành nhé!

Lý thuyết cần nhớ trước khi làm bài tập

Trước khi bắt tay vào giải bài tập, chúng ta hãy cùng điểm qua một số nội dung lý thuyết cốt lõi thường xuất hiện trong các câu hỏi:

• Kinh tế: Các khái niệm về tăng trưởng và phát triển kinh tế, thất nghiệp, lạm phát, thị trường lao động và việc làm, lợi ích kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế (các hình thức hội nhập, tác động của hội nhập).
• Pháp luật: Một số quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân về kinh tế (quyền tự do kinh doanh, nghĩa vụ nộp thuế), về văn hóa - xã hội (quyền học tập, quyền được bảo vệ sức khỏe), và về dân sự - chính trị (quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền bầu cử và ứng cử, quyền khiếu nại - tố cáo).

Bài tập luyện tập có hướng dẫn giải

Sau đây là một số bài tập tiêu biểu. Các em hãy cố gắng tự làm trước, sau đó đọc phần hướng dẫn giải để kiểm tra và rút kinh nghiệm nhé.

Bài tập 1 (Nhận biết - Kinh tế)

Câu hỏi: Nội dung nào dưới đây là biểu hiện của tăng trưởng kinh tế?

A. Đời sống nhân dân được cải thiện.
B. Phúc lợi xã hội được nâng cao.
C. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tiến bộ.
D. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng lên.

Hướng dẫn giải:

• Phân tích: Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định. Điều này thường được đo lường bằng các chỉ số như GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) hoặc GNI (Tổng thu nhập quốc dân). Các phương án A, B, C là những kết quả, tác động hoặc mục tiêu của phát triển kinh tế bền vững, nhưng không phải là biểu hiện trực tiếp của tăng trưởng kinh tế.
• Đáp án đúng là D.

Bài tập 2 (Thông hiểu - Pháp luật)

Câu hỏi: Công dân có quyền tự do kinh doanh những ngành, nghề mà pháp luật không cấm. Tuy nhiên, khi kinh doanh, công dân buộc phải thực hiện nghĩa vụ nào dưới đây?

A. Bảo vệ môi trường theo quy định.
B. Đóng góp vào quỹ xóa đói giảm nghèo.
C. Tuyển dụng lao động là người thân.
D. Thành lập quỹ từ thiện của doanh nghiệp.

Hướng dẫn giải:

• Phân tích: Quyền tự do kinh doanh luôn đi kèm với nghĩa vụ. Một trong những nghĩa vụ pháp lý cơ bản, bắt buộc và thường xuyên đối với mọi tổ chức, cá nhân kinh doanh là nộp thuế và bảo vệ môi trường (theo Luật Bảo vệ môi trường). Các phương án B, C, D là những hành động mang tính tự nguyện, "nên làm" chứ không phải là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc.
• Đáp án đúng là A.

Bài tập 3 (Vận dụng - Kinh tế và Pháp luật)

Câu hỏi: Tại một khu công nghiệp, Công ty X thải chất thải chưa qua xử lý ra môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Hành vi của Công ty X đã vi phạm nghĩa vụ nào trong hoạt động kinh doanh? Nếu em là người dân sống gần khu công nghiệp đó, em sẽ thực hiện quyền nào của mình?

Hướng dẫn giải:

• Phần 1: Hành vi của Công ty X đã vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trường khi kinh doanh (theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường và Luật Doanh nghiệp). Hành vi này còn gây ảnh hưởng đến quyền được sống trong môi trường trong lành của người dân.
• Phần 2: Nếu em là người dân, em sẽ thực hiện quyền khiếu nại hoặc tố cáo (Điều 30, 31 Hiến pháp 2013 và Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo). Em có thể làm đơn tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của Công ty X đến cơ quan chức năng có thẩm quyền (ví dụ: Ủy ban nhân dân địa phương, Sở Tài nguyên và Môi trường) để yêu cầu xử lý. Đồng thời, em cũng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe nếu có căn cứ chứng minh.

Ghi nhớ

• Phân biệt rõ khái niệm "tăng trưởng kinh tế" (về lượng) và "phát triển kinh tế" (về chất).
• Nắm vững các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong các lĩnh vực. Trong đó, nghĩa vụ bảo vệ môi trường và nghĩa vụ nộp thuế là hai nghĩa vụ thường xuyên được đề cập.
• Khi làm bài tập tình huống, cần đọc kỹ đề, xác định vấn đề pháp lý hoặc kinh tế được đặt ra, sau đó vận dụng kiến thức đã học để phân tích và đưa ra hướng giải quyết.

Bài tập gợi ý

Các em hãy tự luyện tập thêm với các câu hỏi sau để củng cố kiến thức:

1. Bằng kiến thức đã học, em hãy phân biệt giữa thất nghiệp và thiếu việc làm. Cho ví dụ minh họa cho mỗi loại.
2. "Học sinh tiểu học thuộc đối tượng được hưởng phổ cập giáo dục, do đó các em có quyền học tập suốt đời." Nhận định này đúng hay sai? Vì sao?
3. Nêu các hình thức hội nhập kinh tế quốc tế mà em biết. Việc tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) mang lại lợi ích và thách thức gì cho nền kinh tế Việt Nam?

Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới!