Chương 4: Ôn thi tốt nghiệp

Bài 4: Ôn thi tốt nghiệp – Củng cố kiến thức Tin học 12

Giới thiệu bài học

Chương 4 của môn Tin học lớp 12 theo chương trình GDPT (sách Chân trời sáng tạo) đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đây là giai đoạn tổng kết, hệ thống hóa toàn bộ kiến thức đã học từ đầu năm, giúp các em sẵn sàng bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT. Bài học hôm nay sẽ tập trung ôn tập những khái niệm cốt lõi, các kỹ năng thực hành cần nhớ và cách áp dụng chúng vào giải quyết các vấn đề thực tế, đặc biệt là các bài tập lập trình và cơ sở dữ liệu.

Lý thuyết trọng tâm

1. Hệ thống kiến thức về Thuật toán và Ngôn ngữ lập trình (Python)

• Cấu trúc dữ liệu cơ bản: Danh sách (list), bộ dữ liệu (tuple), từ điển (dictionary) và tập hợp (set).
• Cấu trúc điều khiển: Câu lệnh rẽ nhánh if-elif-else, vòng lặp for và while.
• Hàm: Định nghĩa hàm với def, tham số, giá trị trả về, phạm vi biến (local/global).
• Xử lý tệp: Mở tệp, đọc/ghi dữ liệu (open, read, write, close).

2. Kiến thức về Cơ sở dữ liệu (CSDL) và Hệ quản trị CSDL

• Khái niệm về CSDL: Là tập hợp dữ liệu có liên quan, được tổ chức theo một cấu trúc nhất định, phục vụ cho nhiều người dùng khác nhau.
• Hệ quản trị CSDL (DBMS): Phần mềm quản lý và khai thác CSDL (ví dụ: MySQL, SQL Server, Access).
• Ngôn ngữ SQL: Các câu lệnh cơ bản:
  • SELECT...FROM – Truy xuất dữ liệu từ một bảng.
  • WHERE – Lọc dữ liệu theo điều kiện.
  • INSERT INTO – Thêm bản ghi mới.
  • UPDATE...SET – Cập nhật dữ liệu hiện có.
  • DELETE FROM – Xóa bản ghi.
  • ORDER BY – Sắp xếp kết quả.
  • JOIN – Kết hợp dữ liệu từ nhiều bảng.

3. Mạng máy tính và An toàn thông tin

• Mạng máy tính: Các thành phần, phân loại (LAN, WAN), mô hình khách – chủ (client-server).
• Internet và dịch vụ: WWW, Email, DNS, HTTP/HTTPS.
• Bảo mật thông tin: Nguy cơ (virus, phishing, ransomware), các biện pháp bảo vệ (mã hóa, tường lửa, sao lưu dữ liệu, cập nhật phần mềm).

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1 (Lập trình Python): Viết chương trình nhập vào một danh sách các số nguyên từ bàn phím, sau đó tính tổng các số chẵn trong danh sách.

# Nhập danh sách
n = int(input("Nhập số lượng phần tử: "))
ds = []
for i in range(n):
    so = int(input(f"Nhập số thứ {i+1}: "))
    ds.append(so)

# Tính tổng các số chẵn
tong_chan = 0
for x in ds:
    if x % 2 == 0:
        tong_chan += x

# In kết quả
print("Tổng các số chẵn là:", tong_chan)

Giải thích: Chương trình sử dụng vòng lặp for để duyệt danh sách, kết hợp với câu lệnh if để kiểm tra điều kiện số chẵn (chia hết cho 2).

Ví dụ 2 (SQL – Cơ sở dữ liệu): Cho bảng HocSinh gồm các cột: MaHS, HoTen, NgaySinh, DiemTB. Yêu cầu: Hiển thị tên và điểm trung bình của những học sinh có điểm trung bình lớn hơn 8.0, sắp xếp theo thứ tự giảm dần của điểm.

SELECT HoTen, DiemTB
FROM HocSinh
WHERE DiemTB > 8.0
ORDER BY DiemTB DESC;

Giải thích: Câu lệnh SELECT chọn cột cần hiển thị, WHERE lọc các bản ghi thỏa mãn điều kiện, ORDER BY...DESC sắp xếp kết quả từ cao xuống thấp.

Ví dụ 3 (Mạng máy tính): Một công ty có 50 máy tính kết nối với nhau trong cùng một tòa nhà. Em hãy cho biết đây là loại mạng gì? Kể tên hai thiết bị mạng cơ bản cần có để kết nối các máy tính này.

Giải: Đây là mạng cục bộ (LAN – Local Area Network). Hai thiết bị mạng cơ bản là: Hub/Switch (bộ chuyển mạch) và Router (bộ định tuyến) để kết nối với Internet.

Ghi nhớ

• Python: Luôn chú ý đến thụt lề (indentation) vì nó quyết định khối lệnh. Sử dụng hàm input() để nhập dữ liệu, print() để xuất.
• SQL: Câu lệnh SELECT không làm thay đổi dữ liệu gốc. Các mệnh đề WHERE, ORDER BY có thể kết hợp linh hoạt.
• An toàn: Không tải file lạ, không nhấp vào link đáng ngờ, luôn sao lưu dữ liệu quan trọng.
• Mạng: Phân biệt địa chỉ IP (định danh thiết bị) và tên miền (dễ nhớ cho người dùng).

Bài tập gợi ý

1. Viết chương trình Python cho phép nhập vào một dãy số, đếm xem có bao nhiêu số lẻ và in ra màn hình.
2. Cho bảng SanPham gồm các cột: MaSP, TenSP, GiaMua, SoLuongTon. Viết câu lệnh SQL để cập nhật giá mua của sản phẩm có mã “SP001” thành 50000.
3. Giải thích sự khác nhau giữa mạng LAN và WAN? Cho ví dụ cụ thể.
4. Nêu ít nhất 3 biện pháp cụ thể để bảo vệ dữ liệu cá nhân khi sử dụng Internet.
5. Thực hành: Viết chương trình mở tệp văn bản “dulieu.txt”, đọc nội dung và hiển thị ra màn hình.