Luyện tập: Nghe nhạc

Giới thiệu

Các em học sinh lớp 5 thân mến! Trong cuộc sống, chúng ta được nghe rất nhiều âm thanh, từ tiếng chim hót, tiếng mưa rơi cho đến những bản nhạc du dương. Nhưng nghe thôi chưa đủ, để cảm nhận được hết vẻ đẹp của âm nhạc, chúng ta cần phải luyện tập nghe nhạc một cách có chủ đích. Bài học hôm nay sẽ giúp các em biết cách nghe nhạc sâu hơn, để tâm hồn mình hòa vào giai điệu và nhịp điệu.

Lý thuyết: Luyện tập nghe nhạc

1. Thế nào là luyện tập nghe nhạc?

Luyện tập nghe nhạc là quá trình chúng ta tập trung chú ý lắng nghe một tác phẩm âm nhạc, nhận diện các yếu tố như nhịp điệu (nhanh hay chậm), giai điệu (cao hay thấp, vui hay buồn), cường độ (to hay nhỏ) và sắc thái (tình cảm của bài nhạc). Qua đó, chúng ta có thể cảm nhận được câu chuyện mà âm nhạc muốn kể.

2. Các bước luyện tập nghe nhạc hiệu quả

Để việc nghe nhạc trở nên thú vị và bổ ích, các em hãy thực hiện theo các bước sau:

• Bước 1: Ổn định tư thế. Ngồi hoặc nằm ở nơi yên tĩnh, giữ tinh thần thoải mái, nhắm mắt nếu muốn.
• Bước 2: Lắng nghe lần thứ nhất. Cảm nhận tổng thể bài hát: nhịp điệu nhanh hay chậm? Giai điệu vui vẻ hay trầm lắng? Nhạc cụ nào nổi bật?
• Bước 3: Lắng nghe lần thứ hai. Tập trung vào những chi tiết nhỏ hơn: sự thay đổi cao độ (lúc lúc cao, lúc thấp), những đoạn nhạc lặp lại, hoặc tiếng trống, tiếng đàn đặc biệt.
• Bước 4: Cảm nhận và tưởng tượng. Hãy để trí tưởng tượng bay xa. Bài nhạc gợi cho em nhớ đến điều gì? Một buổi sáng mùa xuân, hay một cơn mưa rào? Em có thể đung đưa theo nhịp hoặc vỗ tay nhẹ nhàng.

Ví dụ minh họa

Các em hãy thử tưởng tượng: Chúng ta cùng nghe bài hát "Em đi giữa biển vàng" (nhạc sĩ Bùi Đình Thảo).

Lần nghe thứ nhất: Em thấy bài hát có nhịp điệu vui tươi, nhanh nhẹn như bước chân các bạn nhỏ. Giai điệu rộn ràng, bay bổng như đang hòa mình vào cánh đồng lúa chín vàng.

Lần nghe thứ hai: Em chú ý hơn đến tiếng nhạc cụ gõ (trống, thanh phách) tạo nên sự sôi động. Em cũng nhận ra có một đoạn nhạc được lặp lại hai lần khi hát về "lúa vàng ơi".

Cảm nhận: Bản nhạc khiến em liên tưởng đến một buổi chiều vàng óng trên cánh đồng, các bạn thiếu nhi đang ca hát, nô đùa dưới ánh nắng. Em có thể vỗ tay theo phách để thể hiện sự hứng khởi của mình.

Ghi nhớ

• Nghe nhạc không chỉ bằng tai mà còn bằng cả trái tim và trí tưởng tượng.
• Hãy luyện tập nghe nhạc nhiều lần để khám phá ra những điều mới mẻ trong mỗi tác phẩm.
• Thể hiện cảm xúc của mình sau khi nghe nhạc: có thể bằng cách kể lại, vẽ tranh, hoặc nhún nhảy theo điệu nhạc.

Bài tập gợi ý

Các em hãy thử áp dụng những điều vừa học để làm các bài tập sau nhé:

1. Chọn một bài hát thiếu nhi mà em yêu thích. Nghe bài hát đó ít nhất hai lần và ghi lại cảm xúc của em sau mỗi lần nghe.
2. Em hãy vỗ tay hoặc gõ đệm theo nhịp điệu của bài hát đó. Nhịp điệu có đều hay thay đổi?
3. Hỏi bạn bè hoặc người thân sau khi cùng nghe một bản nhạc: "Bạn có cảm nhận giống mình không?" hoặc "Điều gì làm bạn ấn tượng nhất?"