Bài tập: Chương 2: Biết nói lời yêu cầu, đề nghị

Bài tập: Chương 2: Biết nói lời yêu cầu, đề nghị

Giới thiệu

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường xuyên cần đến sự giúp đỡ hoặc mong muốn người khác làm điều gì đó cho mình. Việc biết cách nói lời yêu cầu, đề nghị một cách lịch sự, nhẹ nhàng không chỉ giúp em đạt được điều mình mong muốn mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với người khác. Bài tập hôm nay sẽ giúp các em thực hành và ghi nhớ kĩ năng quan trọng này.

Lý thuyết cần nhớ

Lời yêu cầu, đề nghị là những câu nói dùng để bày tỏ mong muốn của mình với người khác, khi cần họ làm hoặc không làm một việc gì đó. Một lời yêu cầu, đề nghị đúng mực thường có các dấu hiệu sau:

• Dùng các từ ngữ lịch sự như: làm ơn, xin phép, phiền bạn, vui lòng, cho tôi hỏi…
• Giọng nói nhẹ nhàng, thái độ chân thành.
• Thể hiện sự tôn trọng người nghe, không ra lệnh hay ép buộc.
• Kết thúc câu thường có từ ạ, nhé, được không ạ?

Ghi nhớ: “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.” Một lời yêu cầu khéo léo sẽ giúp em nhận được sự hợp tác và thiện cảm từ mọi người.

Ví dụ minh họa

Hãy quan sát các tình huống dưới đây và cách nói yêu cầu, đề nghị phù hợp:

1. Tình huống 1: Em muốn mượn bạn một cây bút chì.
   Cách nói sai: “Đưa bút chì cho tao.”
   Cách nói đúng: “Bạn làm ơn cho mình mượn cây bút chì một lát nhé!”
2. Tình huống 2: Em muốn nhờ bố giải thích bài toán khó.
   Cách nói sai: “Bố giải bài này cho con.”
   Cách nói đúng: “Bố ơi, bố có thể dành chút thời gian giảng giúp con bài toán này được không ạ?”
3. Tình huống 3: Em muốn xin phép cô giáo ra ngoài uống nước.
   Cách nói sai: “Con ra ngoài uống nước.”
   Cách nói đúng: “Thưa cô, cô cho phép con ra ngoài uống nước một lát được không ạ?”

Các bài tập có hướng dẫn giải

Bài tập 1: Lựa chọn lời nói phù hợp

Đề bài: Em hãy khoanh tròn vào chữ cái trước câu nói thể hiện lời yêu cầu, đề nghị lịch sự.

1. “Mau đưa sách đây cho tớ!”
2. “Bạn có thể chỉ giúp mình đường đến thư viện được không?”
3. “Cậu phải làm bài tập này ngay!”
4. “Con xin phép mẹ cho con đi chơi cùng các bạn một lát ạ.”

Hướng dẫn giải:

• Câu a và c: là những câu ra lệnh, khô khan, thiếu tôn trọng. → Không đúng.
• Câu b và d: có dùng từ “có thể… được không”, “xin phép”, kết thúc bằng “ạ” thể hiện sự lễ phép. → Đây là lời yêu cầu, đề nghị lịch sự.

Đáp án: Khoanh vào b và d.

Bài tập 2: Sắp xếp câu nói lịch sự

Đề bài: Em hãy sắp xếp các từ ngữ sau thành một câu yêu cầu, đề nghị lịch sự và hoàn chỉnh.

Các từ: làm ơn / bạn / mở / giúp / cửa sổ / được không?

Hướng dẫn giải:

Một câu yêu cầu lịch sự thường bắt đầu bằng lời gọi hoặc từ “làm ơn”, sau đó là nội dung yêu cầu và kết thúc bằng câu hỏi lịch sự.

Câu đúng: “Bạn làm ơn mở giúp cửa sổ được không?”

Bài tập 3: Xử lý tình huống

Đề bài: Em đang ngồi học bài trong thư viện rất yên tĩnh. Em muốn nhờ bạn cùng bàn lấy hộ cuốn sách ở kệ cao. Em sẽ nói như thế nào?

Hướng dẫn giải:

Trong thư viện cần giữ trật tự, vì vậy em cần nói nhỏ nhẹ, lịch sự.

Cách nói: Em khẽ cúi người sang và nói nhỏ: “Bạn làm ơn lấy giúp mình cuốn sách trên kệ cao với, được không? Cảm ơn bạn!”

Bài tập gợi ý tự luyện tập

1. Em hãy viết 3 câu yêu cầu, đề nghị lịch sự dành cho các tình huống sau: mượn cục tẩy, nhờ bạn nhặt hộ cây bút bị rơi, xin phép cô giáo vào lớp muộn.
2. Cùng bạn đóng vai thực hành: Một người nói yêu cầu (lịch sự và chưa lịch sự), người kia nhận xét và sửa lại cho đúng.
3. Hãy ghi lại ưu điểm và nhược điểm trong cách em thường nói yêu cầu với bạn bè và người thân. Từ đó, tập sửa thành lời nói lịch sự hơn.

Ghi nhớ

Bí quyết để nói lời yêu cầu, đề nghị hiệu quả:

• Luôn mở đầu bằng từ ngữ lễ phép: Làm ơn, xin phép, phiền bạn…
• Giọng nói ôn tồn, nhã nhặn.
• Kết thúc bằng câu hỏi: được không ạ, có được không?
• Đừng quên nói “cảm ơn” sau khi được giúp đỡ.