Bài tập: Luyện tập: Môi trường và tài nguyên

Giới thiệu bài học

Chào các em, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về môi trường và tài nguyên thiên nhiên qua các bài học trước. Hôm nay, chúng ta sẽ bước vào một buổi luyện tập thú vị. Mục tiêu của bài này không chỉ là ôn lại kiến thức mà còn giúp các em vận dụng những điều đã học vào thực tế, để thấy được vai trò quan trọng của việc bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên một cách thông minh, hợp lý. Hãy sẵn sàng để cùng nhau giải quyết các câu hỏi và bài tập nhé!

Lý thuyết cần nhớ

Trước khi bắt tay vào luyện tập, chúng ta hãy cùng điểm qua những kiến thức trọng tâm:

• Môi trường là tất cả những gì xung quanh chúng ta, bao gồm các yếu tố tự nhiên (đất, nước, không khí, sinh vật) và yếu tố nhân tạo (nhà cửa, đường xá, nhà máy).
• Tài nguyên thiên nhiên là những vật chất có sẵn trong tự nhiên mà con người có thể khai thác và sử dụng để phục vụ cuộc sống. Chúng được chia làm ba loại:
  • Tài nguyên tái tạo: là tài nguyên có thể tự phục hồi sau một thời gian nếu được sử dụng hợp lý, ví dụ: nước ngọt, đất, sinh vật, năng lượng mặt trời, gió.
  • Tài nguyên không tái tạo: là tài nguyên bị hao kiệt dần và không thể phục hồi sau khi khai thác, ví dụ: dầu mỏ, than đá, khí đốt, quặng kim loại.
  • Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu: là nguồn năng lượng sạch, dồi dào và hầu như không cạn kiệt, ví dụ: năng lượng mặt trời, gió, thủy triều.
• Mối quan hệ giữa môi trường và tài nguyên: Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên và tiếp nhận chất thải từ các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên của con người. Khai thác quá mức hoặc không hợp lý làm suy thoái môi trường, cạn kiệt tài nguyên.

Bài tập luyện tập có hướng dẫn giải

Bài tập 1: Phân loại tài nguyên

Đề bài: Hãy sắp xếp các tài nguyên sau đây vào ba nhóm: tài nguyên tái tạo, tài nguyên không tái tạo, tài nguyên năng lượng vĩnh cửu.

Các tài nguyên: Nước ngọt, than đá, năng lượng mặt trời, dầu mỏ, rừng, gió, khí đốt, đất, thủy triều, quặng nhôm.

Hướng dẫn giải:

1. Xác định đặc điểm của từng tài nguyên dựa vào khả năng phục hồi hay không phục hồi sau khi sử dụng.
2. Phân loại:
   • Tài nguyên tái tạo: Nước ngọt, rừng, đất. (Vì chúng có thể tự bổ sung và phục hồi nếu được quản lý tốt).
   • Tài nguyên không tái tạo: Than đá, dầu mỏ, khí đốt, quặng nhôm. (Vì chúng được hình thành qua hàng triệu năm, khi khai thác sẽ bị cạn kiệt).
   • Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu: Năng lượng mặt trời, gió, thủy triều. (Vì chúng là nguồn năng lượng sạch, vô hạn từ tự nhiên).

Bài tập 2: Nhận biết tác động đến môi trường

Đề bài: Em hãy quan sát các hoạt động sau và cho biết hoạt động nào có lợi, hoạt động nào có hại cho môi trường? Giải thích ngắn gọn.

Các hoạt động: a) Trồng cây xanh ở công viên. b) Xả rác thải nhựa xuống sông. c) Sử dụng túi vải thay cho túi nilon. d) Đốt rơm rạ sau khi thu hoạch.

Hướng dẫn giải:

• a) Trồng cây xanh ở công viên: Có lợi. Vì cây xanh giúp làm sạch không khí, tạo bóng mát, giảm ô nhiễm và tạo cảnh quan đẹp.
• b) Xả rác thải nhựa xuống sông: Có hại. Vì rác thải nhựa rất khó phân hủy, gây ô nhiễm nguồn nước, làm chết các sinh vật dưới nước và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
• c) Sử dụng túi vải thay cho túi nilon: Có lợi. Vì túi vải có thể tái sử dụng nhiều lần, giảm lượng rác thải nhựa ra môi trường, giúp bảo vệ đất và nước.
• d) Đốt rơm rạ sau khi thu hoạch: Có hại. Vì khói từ việc đốt rơm rạ chứa nhiều khí độc, gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến hô hấp của người dân và góp phần vào hiệu ứng nhà kính.

Bài tập 3: Vận dụng thực tế

Đề bài: Gia đình em thường xuyên sử dụng nước giếng khoan để sinh hoạt. Một hôm, nước giếng có mùi lạ và màu đục. Theo em, nguyên nhân nào có thể dẫn đến hiện tượng trên? Em hãy đề xuất ít nhất hai biện pháp để bảo vệ nguồn nước giếng của gia đình.

Hướng dẫn giải:

1. Nguyên nhân có thể xảy ra:
   • Nước ngầm bị ô nhiễm do hóa chất từ phân bón, thuốc trừ sâu trong sản xuất nông nghiệp thấm xuống.
   • Rác thải sinh hoạt hoặc nước thải từ chuồng trại chăn nuôi gần đó ngấm vào mạch nước ngầm.
   • Giếng khoan bị nứt hoặc hỏng lớp bảo vệ, khiến nước bẩn từ bề mặt tràn vào.
2. Biện pháp bảo vệ:
   • Không đổ rác, nước thải, hóa chất gần khu vực giếng khoan.
   • Xây dựng bờ bê tông hoặc nắp đậy kín miệng giếng để ngăn nước bẩn chảy tràn vào.
   • Trồng cây xanh xung quanh để hạn chế xói mòn, nhưng tránh bón phân hóa học gần khu vực đó.
   • Định kỳ lấy mẫu nước đi kiểm tra chất lượng tại các cơ quan chức năng.

Bài tập 4: Bảo vệ môi trường ở trường học

Đề bài: Lớp em có một thùng rác lớn nhưng nhiều bạn vẫn tiện tay vứt rác ra sân trường. Em hãy viết một đoạn ngắn (khoảng 3-4 câu) thuyết phục các bạn trong lớp thay đổi hành vi này.

Hướng dẫn giải:

Các bạn thân mến, việc vứt rác bừa bãi không chỉ làm mất vẻ đẹp của sân trường mà còn gây ô nhiễm môi trường sống của chính chúng ta. Mỗi khi vứt rác đúng nơi quy định, chúng ta đang góp phần giữ cho ngôi trường thêm sạch sẽ, trong lành và bảo vệ sức khỏe cho tất cả mọi người. Hãy cùng nhau hành động ngay từ hôm nay, bạn nhé!

Ghi nhớ

• Phân biệt được ba loại tài nguyên: tái tạo (nước, đất, rừng), không tái tạo (than, dầu, quặng), vĩnh cửu (mặt trời, gió, thủy triều).
• Mọi hành động khai thác và sử dụng tài nguyên đều ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường. Sử dụng hợp lý là bảo vệ môi trường.
• Mỗi học sinh có thể góp phần bảo vệ môi trường qua những việc làm nhỏ hàng ngày như: bỏ rác đúng nơi, tiết kiệm nước, hạn chế dùng túi nilon, trồng cây xanh.

Bài tập gợi ý

Các em hãy thử sức với những bài tập sau để củng cố thêm kiến thức nhé:

1. Em hãy kể tên ba loại tài nguyên mà gia đình em thường sử dụng trong một ngày. Phân loại chúng và cho biết cách sử dụng tiết kiệm các tài nguyên đó.
2. Nếu em là một nhà quản lý môi trường ở địa phương, em sẽ đề xuất biện pháp gì để giảm tình trạng ô nhiễm không khí do khói bụi từ các nhà máy?
3. Hãy vẽ một bức tranh (hoặc viết một đoạn văn) mô tả về một môi trường trong lành mà em mong muốn, có sử dụng các nguồn năng lượng sạch.