Bài tập: Luyện tập: Địa lý: Dân số và kinh tế

Bài tập: Luyện tập: Địa lý: Dân số và kinh tế

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến, sau khi đã tìm hiểu về dân số và các hoạt động kinh tế trên thế giới cũng như ở Việt Nam, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập và luyện tập những kiến thức đã học. Bài học này sẽ giúp các em củng cố lại các khái niệm quan trọng, rèn luyện kỹ năng phân tích số liệu và hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa dân số và kinh tế.

Lý thuyết cần nhớ

Trước khi làm bài tập, chúng ta hãy cùng điểm lại những nội dung chính:

• Dân số: Là tổng số người sinh sống trong một lãnh thổ nhất định (quốc gia, châu lục, thế giới).
• Sự gia tăng dân số: Phụ thuộc vào tỉ lệ sinh, tỉ lệ tử và di cư. Dân số thế giới đang tăng nhanh, đặc biệt ở các nước đang phát triển.
• Mật độ dân số: Cho biết số người trung bình sống trên một đơn vị diện tích (người/km²).
  Công thức: Mật độ dân số = Tổng số dân / Diện tích đất tự nhiên.
• Các hoạt động kinh tế:

1. Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản: Khai thác tài nguyên từ tự nhiên (trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt cá,...).
2. Công nghiệp và xây dựng: Chế biến nguyên liệu thành sản phẩm hoặc tạo ra cơ sở hạ tầng (nhà máy, cầu đường,...).
3. Dịch vụ: Cung cấp các dịch vụ cho con người (thương mại, du lịch, giáo dục, y tế,...).

Mối quan hệ giữa dân số và kinh tế: Dân số vừa là lực lượng sản xuất, vừa là lực lượng tiêu thụ sản phẩm. Nếu dân số tăng quá nhanh sẽ gây áp lực lên kinh tế (việc làm, nhà ở, lương thực...). Ngược lại, nền kinh tế phát triển giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và ảnh hưởng đến dân số.

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính mật độ dân số

Quốc gia A có diện tích 500.000 km² và dân số là 100 triệu người. Hãy tính mật độ dân số của quốc gia này.

Hướng dẫn giải:

• Đổi: 100 triệu người = 100.000.000 người.
• Áp dụng công thức: Mật độ dân số = 100.000.000 người / 500.000 km² = 200 người/km².

Đáp số: 200 người/km².

Ví dụ 2: Phân tích biểu đồ dân số

Cho bảng số liệu dân số Việt Nam qua các năm (triệu người):

• 2000: 80 triệu
• 2010: 88 triệu
• 2020: 97 triệu

Hỏi: Nhận xét sự thay đổi dân số nước ta từ năm 2000 đến 2020.

Hướng dẫn giải:

• Dân số nước ta tăng liên tục qua các năm: từ 80 triệu (2000) lên 97 triệu (2020).
• Mức tăng trung bình mỗi năm: (97 - 80) / 20 = 0,85 triệu người/năm.
• Nhận xét: Dân số Việt Nam đang tăng chậm lại so với trước đây do thực hiện tốt chính sách kế hoạch hóa gia đình, tuy nhiên số người tăng hàng năm vẫn còn lớn (gần 1 triệu người/năm).

Ghi nhớ

• Dân số: Là nguồn lao động quan trọng cho nền kinh tế, nhưng tăng dân số quá nhanh sẽ gây khó khăn cho phát triển kinh tế - xã hội.
• Kinh tế: Có ba ngành chính (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ). Tỉ lệ lao động trong từng ngành phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia. Quốc gia phát triển có tỉ lệ lao động trong dịch vụ cao, quốc gia đang phát triển có tỉ lệ lao động trong nông nghiệp cao.
• Công thức tính mật độ dân số: Mật độ dân số (người/km²) = Số dân / Diện tích.

Bài tập gợi ý

Bài tập 1: Một quốc gia có diện tích 300.000 km² và dân số 15 triệu người. Tính mật độ dân số của quốc gia này. Hãy so sánh với mật độ dân số trung bình của thế giới là khoảng 56 người/km².

Hướng dẫn giải:

• Mật độ dân số = 15.000.000 / 300.000 = 50 người/km².
• So sánh: Mật độ dân số của quốc gia này là 50 người/km², thấp hơn mật độ trung bình của thế giới (56 người/km²).

Bài tập 2: Quan sát biểu đồ cơ cấu kinh tế của hai nước A và B:

• Nước A: Nông nghiệp 10%, Công nghiệp 25%, Dịch vụ 65%.
• Nước B: Nông nghiệp 40%, Công nghiệp 30%, Dịch vụ 30%.

Hỏi: Nước nào có nền kinh tế phát triển hơn? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

• Nước A có tỉ lệ ngành dịch vụ cao (65%) và nông nghiệp thấp (10%), đây là đặc điểm của nền kinh tế phát triển.
• Nước B có tỉ lệ nông nghiệp cao (40%), chứng tỏ nước này đang trong giai đoạn phát triển.
• Kết luận: Nước A phát triển hơn nước B.

Bài tập 3: Hãy kể tên ba hoạt động kinh tế thuộc ngành dịch vụ mà em biết. Theo em, để phát triển du lịch, một địa phương cần có những điều kiện gì?

Hướng dẫn giải:

• Ba hoạt động kinh tế thuộc ngành dịch vụ: du lịch, bán hàng (thương mại), khám chữa bệnh (y tế).
• Để phát triển du lịch, địa phương cần có: cảnh quan thiên nhiên đẹp, di tích lịch sử - văn hóa, cơ sở hạ tầng tốt (khách sạn, đường xá), an ninh trật tự đảm bảo và người dân thân thiện.