Bài tập: Chương 3: Địa lý: Dân số và kinh tế

Giới thiệu bài học

Trong chương 3, các em đã được tìm hiểu về những kiến thức cơ bản của địa lý dân số và kinh tế, bao gồm quy mô dân số thế giới, sự phân bố dân cư, các chủng tộc và sự phát triển của các ngành kinh tế. Bài tập hôm nay sẽ giúp chúng ta củng cố lại những kiến thức đó thông qua các câu hỏi và bài tập cụ thể, có hướng dẫn giải chi tiết.

Lý thuyết cần nhớ

Trước khi làm bài tập, các em hãy ôn lại một số nội dung chính:

• Dân số thế giới: Dân số là tổng số người sống trên một lãnh thổ nhất định. Dân số thế giới không ngừng tăng qua các thế kỷ.
• Phân bố dân cư: Dân cư thế giới phân bố không đều. Nơi đông dân thường là đồng bằng, ven biển, đô thị lớn, có khí hậu ôn hòa. Nơi thưa dân là vùng núi cao, hoang mạc, vùng cực, rừng rậm.
• Các chủng tộc chính: Dựa vào màu da, hình thái, các nhà khoa học chia dân cư thành 3 chủng tộc chính: Môn-gô-lô-ít (da vàng), Nê-grô-ít (da đen) và Ơ-rô-pê-ô-ít (da trắng).
• Ngành kinh tế: Gồm nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi), công nghiệp (khai thác, chế biến) và dịch vụ (thương mại, du lịch, giao thông).

Bài tập có hướng dẫn giải

Bài tập 1: Trắc nghiệm

Câu hỏi: Dân cư thế giới tập trung đông đúc nhất ở những khu vực nào dưới đây?

1. Hoang mạc Xa-ha-ra và vùng cực Bắc.
2. Ven biển Tây Âu và Đông Nam Á.
3. Núi cao Hi-ma-lay-a và dãy An-đét.
4. Rừng rậm A-ma-dôn và châu Nam Cực.

Hướng dẫn giải:

• Phân tích: Các khu vực có điều kiện tự nhiên thuận lợi như đồng bằng ven biển, khí hậu ôn hòa thường đông dân. Trong khi hoang mạc, núi cao, vùng cực và rừng rậm rất khó sống nên dân cư thưa thớt.
• Đáp án: Đáp án B (Ven biển Tây Âu và Đông Nam Á) là khu vực có khí hậu tốt, đất đai màu mỡ, kinh tế phát triển nên dân cư tập trung đông đúc.

Giải thích thêm: Ven biển Tây Âu có khí hậu ôn đới hải dương ấm áp. Đông Nam Á có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mưa nhiều, thuận lợi cho nông nghiệp lúa nước nên dân cư rất đông.

Bài tập 2: Tự luận

Câu hỏi: Em hãy cho biết sự khác nhau cơ bản giữa hai chủng tộc Môn-gô-lô-ít và Nê-grô-ít? Tại sao trên thế giới có sự xuất hiện của các chủng tộc khác nhau?

Hướng dẫn giải:

• Sự khác nhau cơ bản:
  • Chủng tộc Môn-gô-lô-ít (da vàng): Da màu vàng hoặc nâu vàng, tóc đen, mượt và thẳng, mắt đen, mũi tẹt, sống mũi thấp. Chủ yếu sống ở châu Á.
  • Chủng tộc Nê-grô-ít (da đen): Da màu đen hoặc nâu đen, tóc đen, xoăn và ngắn, mắt đen, mũi to, sống mũi thấp, môi dày. Chủ yếu sống ở châu Phi.
• Nguyên nhân xuất hiện các chủng tộc: Nguyên nhân là do sự khác biệt về điều kiện tự nhiên (khí hậu, ánh sáng mặt trời) trong thời gian dài. Ví dụ, người da đen sống ở vùng nhiệt đới nắng nóng cần có sắc tố da đen để bảo vệ da khỏi tia cực tím. Người da vàng thích nghi với vùng ôn đới. Dần dần, sự thích nghi này tạo nên những đặc điểm hình thái khác nhau, hình thành nên các chủng tộc.

Ghi nhớ quan trọng: Mọi chủng tộc đều bình đẳng như nhau. Không có chủng tộc nào “cao cấp” hay “thấp kém” hơn chủng tộc nào.

Bài tập 3: Vận dụng thực tế

Câu hỏi: Quan sát hình ảnh một khu chợ nhộn nhịp và một nhà máy lắp ráp ô tô hiện đại. Em hãy cho biết hoạt động nào thuộc ngành nông nghiệp, công nghiệp hay dịch vụ? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

• Khu chợ nhộn nhịp: Đây là hoạt động dịch vụ. Vì chợ là nơi diễn ra hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa. Đây không phải là nơi sản xuất ra sản phẩm (nông nghiệp) hay chế tạo ra máy móc (công nghiệp).
• Nhà máy lắp ráp ô tô: Đây là hoạt động công nghiệp. Vì ở đây, các công nhân sử dụng máy móc, thiết bị để chế tạo, lắp ráp các bộ phận thành một chiếc ô tô hoàn chỉnh. Đây là quá trình chế biến, sản xuất hàng hóa.

Lưu ý: Nông nghiệp sẽ là hoạt động trồng lúa, chăn nuôi bò sữa, đánh bắt cá. Các em hãy phân biệt rõ ba nhóm ngành này nhé!

Ghi nhớ

• Dân số tăng nhanh ở các nước đang phát triển, gây sức ép lên tài nguyên và môi trường.
• Dân cư phân bố không đều, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội.
• Các chủng tộc chỉ khác nhau về hình thái bên ngoài do thích nghi với môi trường.
• Kinh tế gồm: nông nghiệp (sản xuất lương thực, thực phẩm), công nghiệp (sản xuất máy móc, hàng tiêu dùng), dịch vụ (thương mại, du lịch, giáo dục).

Bài tập gợi ý (Làm thêm tại nhà)

1. Kể tên 3 quốc gia đông dân nhất thế giới mà em biết. (Gợi ý: Các quốc gia ở châu Á).
2. Vì sao phần lớn dân cư châu Phi thuộc chủng tộc Nê-grô-ít?
3. Em đang sống ở thành phố hay nông thôn? Hãy mô tả một hoạt động kinh tế chính mà em thường thấy ở địa phương mình và cho biết nó thuộc ngành nào.

Hãy cố gắng hoàn thành các bài tập gợi ý để hiểu bài hơn nhé.