Bài tập: Luyện tập: Lập trình Scratch

Bài tập: Luyện tập Lập trình Scratch

Giới thiệu bài học

Chào các em! Sau khi đã tìm hiểu các khối lệnh cơ bản trong Scratch, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau luyện tập để rèn luyện kỹ năng lập trình thông qua các bài tập có hướng dẫn giải chi tiết. Mỗi bài tập đều có mục tiêu rõ ràng, giúp các em vận dụng kiến thức một cách linh hoạt và sáng tạo hơn. Hãy chuẩn bị máy tính với phần mềm Scratch hoặc truy cập Scratch Online nhé!

Lý thuyết ôn tập nhanh

Trước khi bắt đầu bài tập, các em cần nhớ lại một số khái niệm quan trọng:

• Khối lệnh "Sự kiện": Dùng để bắt đầu chương trình (ví dụ: "Khi nhấp vào lá cờ xanh").
• Khối lệnh "Điều khiển": Điều khiển luồng thực hiện (ví dụ: "Lặp lại", "Nếu ... thì").
• Khối lệnh "Chuyển động": Di chuyển nhân vật (ví dụ: "Đi 10 bước", "Xoay 15 độ").
• Khối lệnh "Hiển thị": Hiện thông tin lên màn hình (ví dụ: "Nói ... trong 2 giây", "Hiện").
• Biến số: Nơi lưu trữ dữ liệu có thể thay đổi khi chạy chương trình.

Bài tập 1: Chú mèo di chuyển hình vuông

Yêu cầu: Viết chương trình điều khiển chú mèo di chuyển theo một đường hình vuông. Mỗi cạnh có độ dài 100 bước.

Hướng dẫn giải từng bước:

1. Bước 1: Kéo khối lệnh "Khi nhấp vào lá cờ xanh" (nhóm Sự kiện) vào vùng lập trình.
2. Bước 2: Thêm khối "Đi 100 bước" (nhóm Chuyển động) vào bên dưới.
3. Bước 3: Thêm khối "Xoay 90 độ" (nhóm Chuyển động, chọn hướng Xoay phải 90 độ).
4. Bước 4: Để vẽ được hình vuông, chúng ta cần lặp lại 4 lần các thao tác (đi 100 bước – xoay 90 độ). Dùng khối "Lặp lại 4" (nhóm Điều khiển) và đặt hai khối lệnh trên vào bên trong.
5. Kết quả: Khi nhấp lá cờ xanh, chú mèo sẽ vẽ một đường hình vuông trên màn hình.

Lưu ý: Nếu muốn thấy đường đi, các em có thể thêm khối "Bút vẽ" (nhóm Bút vẽ) bằng cách vào nhóm Mở rộng, chọn "Bút vẽ" rồi sử dụng khối "Đặt bút xuống" ngay đầu chương trình.

Bài tập 2: Đếm số từ 1 đến 10

Yêu cầu: Tạo chương trình để nhân vật mèo nói to các số từ 1 đến 10, mỗi số cách nhau 1 giây.

Hướng dẫn giải:

1. Kéo khối "Khi nhấp vào lá cờ xanh" vào đầu tiên.
2. Dùng khối "Đặt biến số thành 1" (nhóm Biến số) – trước hết hãy tạo một biến mới có tên là "Số đếm".
3. Thêm khối "Lặp lại 10" (nhóm Điều khiển). Bên trong vòng lặp, kéo các khối:
   • "Nói Số đếm" (nhóm Hiển thị) – chọn biến "Số đếm" trong ô nhập liệu.
   • "Đợi 1 giây" (nhóm Điều khiển).
   • "Thay đổi Số đếm một lượng 1" (nhóm Biến số) – để tăng giá trị lên 1 mỗi lần.
4. Kết quả: Nhấp lá cờ, chú mèo sẽ nói "1", sau đó "2", "3", ... cho đến "10".

Bài tập 3: Tìm số lớn hơn

Yêu cầu: Nhập hai số a và b từ người dùng, so sánh và hiển thị số nào lớn hơn. Nếu bằng nhau thì nói "Hai số bằng nhau".

Hướng dẫn giải:

1. Tạo hai biến: "Số thứ nhất" và "Số thứ hai".
2. Dùng khối "Hỏi ... và đợi" (nhóm Cảm biến) để nhập giá trị cho biến đầu tiên. Kéo thả biến "Số thứ nhất" vào ô tròn phía sau "Hỏi", sau đó gán kết quả trả lời cho biến này bằng khối "Đặt Số thứ nhất thành ..." (nhóm Biến số, lấy giá trị từ "Trả lời" trong nhóm Cảm biến).
3. Lặp lại bước 2 cho "Số thứ hai".
4. Sử dụng khối "Nếu ... thì ..." (nhóm Điều khiển) với điều kiện: "Số thứ nhất > Số thứ hai". Nếu đúng, cho nhân vật nói "Số thứ nhất lớn hơn".
5. Thêm một khối "Nếu ... thì ..." khác (hoặc dùng "Nếu ... thì ... nếu không thì") để kiểm tra trường hợp "Số thứ nhất < Số thứ hai" và "Số thứ nhất = Số thứ hai".
6. Ví dụ: Khi nhập a = 5, b = 3, chương trình sẽ nói: "5 lớn hơn".

Ghi nhớ

• Khi làm bài tập Scratch, hãy luôn bắt đầu từ khối lệnh "Sự kiện" để kích hoạt chương trình.
• Sử dụng vòng lặp khi nhiều thao tác lặp đi lặp lại (ví dụ: lặp 4 lần để vẽ hình vuông).
• Dùng biến để lưu trữ dữ liệu thay đổi trong quá trình chạy (ví dụ: số đếm, kết quả nhập vào).
• Luôn kiểm tra chương trình sau khi viết xong bằng cách nhấp vào lá cờ xanh để chạy thử.

Bài tập gợi ý tự luyện

Hãy thử sức với những bài tập sau đây, áp dụng các kiến thức đã học:

1. Bài tập 1: Viết chương trình vẽ hình chữ nhật có chiều dài 150 bước và chiều rộng 80 bước. Gợi ý: Cần 2 lần lặp (mỗi lần gồm đi 150 bước và xoay 90 độ, rồi đi 80 bước và xoay 90 độ).
2. Bài tập 2: Tạo trò chơi "Đoán số": Máy tính chọn ngẫu nhiên một số từ 1 đến 10. Người chơi nhập một số, nếu đúng thì chương trình nói "Chúc mừng!"; nếu sai thì nói "Sai rồi!". Gợi ý: dùng khối "Chọn ngẫu nhiên từ 1 đến 10" (nhóm Toán học).
3. Bài tập 3: Viết chương trình tính tổng các số từ 1 đến N (N nhập từ người dùng). Hiển thị kết quả sau khi tính. Gợi ý: dùng vòng lặp và biến "Tổng".

Chúc các em luyện tập thật tốt và sáng tạo thêm nhiều chương trình thú vị nhé!