Bài tập: Luyện tập: Lập trình Python cơ bản

Bài tập: Luyện tập - Lập trình Python cơ bản

Giới thiệu

Sau khi đã làm quen với các khái niệm cơ bản trong Python như biến, kiểu dữ liệu, câu lệnh điều kiện, vòng lặp và nhập xuất, các em cần thực hành để nắm vững kiến thức. Bài học hôm nay sẽ là một buổi luyện tập với các bài tập có hướng dẫn giải chi tiết, giúp các em rèn luyện tư duy lập trình và làm quen với cách viết code chuẩn xác.

Lý thuyết cần nhớ

Trước khi bắt đầu, hãy ôn lại một số lệnh và cấu trúc quan trọng:

• Nhập dữ liệu: input() – dùng để nhận dữ liệu từ bàn phím (luôn trả về chuỗi).
• Xuất dữ liệu: print() – dùng để in kết quả ra màn hình.
• Chuyển đổi kiểu dữ liệu: int(), float(), str() – giúp đổi chuỗi thành số nguyên, số thực hoặc ngược lại.
• Cấu trúc rẽ nhánh: if, elif, else – dùng để đưa ra quyết định dựa trên điều kiện.
• Vòng lặp for: Dùng để lặp một công việc số lần xác định, thường kết hợp với range().
• Biến và gán giá trị: tên_biến = giá_trị.

Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Bài tập 1: Tính tổng hai số

Đề bài: Viết chương trình nhập vào hai số nguyên từ bàn phím, tính tổng của chúng và in kết quả ra màn hình.

Hướng dẫn giải:

1. Dùng lệnh input() để nhập hai số, mỗi lần nhập một số.
2. Vì input() trả về chuỗi, cần dùng int() để chuyển thành số nguyên.
3. Tính tổng bằng phép cộng (+) và lưu vào biến.
4. In kết quả ra màn hình bằng print().

Code mẫu:

so_thu_nhat = int(input("Nhập số thứ nhất: "))
so_thu_hai = int(input("Nhập số thứ hai: "))
tong = so_thu_nhat + so_thu_hai
print("Tổng hai số là:", tong)

Bài tập 2: Kiểm tra số chẵn hay lẻ

Đề bài: Nhập một số nguyên từ bàn phím. In ra "Số chẵn" nếu số đó chia hết cho 2, ngược lại in "Số lẻ".

Hướng dẫn giải:

1. Nhập số và chuyển sang kiểu int.
2. Dùng câu lệnh if với điều kiện so % 2 == 0 để kiểm tra số dư khi chia cho 2.
3. Nếu đúng, in "Số chẵn"; nếu sai (dùng else), in "Số lẻ".

Code mẫu:

so = int(input("Nhập một số nguyên: "))
if so % 2 == 0:
    print("Số chẵn")
else:
    print("Số lẻ")

Bài tập 3: In bảng cửu chương của một số

Đề bài: Nhập một số nguyên n (từ 1 đến 9) từ bàn phím. In ra bảng cửu chương của n (từ n x 1 đến n x 10).

Hướng dẫn giải:

1. Nhập số n và chuyển sang int.
2. Sử dụng vòng lặp for với biến chạy i từ 1 đến 10 (dùng range(1, 11)).
3. Trong vòng lặp, tính tích n * i và in kết quả dạng "n x i = tích".

Code mẫu:

n = int(input("Nhập số nguyên n (1-9): "))
print("Bảng cửu chương của", n, "là:")
for i in range(1, 11):
    print(n, "x", i, "=", n * i)

Bài tập 4: Tính tổng các số từ 1 đến N

Đề bài: Nhập một số nguyên dương N. Tính tổng các số từ 1 đến N (S = 1 + 2 + 3 + ... + N) và in kết quả.

Hướng dẫn giải:

1. Nhập N và chuyển sang int.
2. Khởi tạo biến tong = 0 để lưu tổng.
3. Dùng vòng lặp for với i từ 1 đến N (dùng range(1, N+1)).
4. Mỗi lần lặp, cộng dồn i vào tong.
5. In ra kết quả.

Code mẫu:

N = int(input("Nhập số nguyên dương N: "))
tong = 0
for i in range(1, N + 1):
    tong = tong + i
print("Tổng từ 1 đến", N, "là:", tong)

Ghi nhớ

• Luôn chuyển đổi kiểu dữ liệu sau khi nhập bằng input() nếu cần tính toán.
• Cấu trúc rẽ nhánh giúp chương trình đưa ra quyết định theo điều kiện.
• Vòng lặp for rất hữu ích để xử lý các công việc lặp đi lặp lại với số lần biết trước.
• Khi viết code, chú ý thụt lề đúng quy tắc (thường là 4 dấu cách hoặc 1 tab).
• Học cách đọc hiểu và sửa lỗi là kỹ năng quan trọng; đừng nản nếu gặp lỗi, hãy kiểm tra lại cú pháp và logic.

Bài tập gợi ý

Hãy tự thực hành các bài sau để nâng cao kỹ năng:

1. Bài 5: Nhập hai số a và b. In ra số lớn hơn. (Gợi ý: dùng if-else so sánh).
2. Bài 6: Nhập một số nguyên. Kiểm tra xem số đó có chia hết cho cả 3 và 5 hay không? In ra kết quả.
3. Bài 7: Nhập số nguyên dương n. Tính và in ra giai thừa của n (n! = 1 x 2 x 3 x ... x n). (Gợi ý: dùng vòng lặp và biến tích lũy).
4. Bài 8: Nhập một số. In ra bảng cửu chương từ 2 đến 9 của số đó (nếu số nằm ngoài khoảng 1-9 thì thông báo lỗi). (Gợi ý: kết hợp if và vòng lặp).

Chúc các em luyện tập thật tốt và ngày càng yêu thích lập trình Python!