Bài tập: Chương 2: Lập trình Python cơ bản

Bài tập chương 2: Lập trình Python cơ bản

Giới thiệu

Sau khi đã học các kiến thức cơ bản về Python như biến, kiểu dữ liệu, câu lệnh điều kiện và vòng lặp, chúng ta sẽ cùng nhau thực hành giải các bài tập tổng hợp. Bài học này giúp các em củng cố kỹ năng lập trình, biết cách phân tích yêu cầu và viết chương trình hoàn chỉnh.

Lý thuyết cần nhớ

Trước khi làm bài tập, hãy ôn lại một số kiến thức quan trọng:

• Biến và kiểu dữ liệu: int (số nguyên), float (số thực), str (chuỗi), bool (đúng/sai).
• Câu lệnh nhập/xuất: input() dùng để nhập dữ liệu, print() dùng để in kết quả.
• Câu lệnh điều kiện: if, elif, else dùng để rẽ nhánh chương trình.
• Vòng lặp: for lặp với số lần biết trước, while lặp với điều kiện.

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Viết chương trình nhập vào một số nguyên n, kiểm tra n là số chẵn hay số lẻ.

Hướng dẫn giải:

1. Dùng input() để nhập số n, chuyển sang kiểu int.
2. Dùng lệnh if kiểm tra: nếu n chia hết cho 2 (n % 2 == 0) thì in ra "Số chẵn", ngược lại in ra "Số lẻ".

Chương trình mẫu:

n = int(input("Nhập một số nguyên: "))
if n % 2 == 0:
    print(n, "là số chẵn")
else:
    print(n, "là số lẻ")

Ví dụ 2: Tính tổng các số từ 1 đến N (N nhập từ bàn phím).

Hướng dẫn giải:

1. Nhập N, chuyển sang int.
2. Khởi tạo biến tong = 0.
3. Dùng vòng lặp for chạy từ 1 đến N, mỗi lần cộng i vào tong.
4. In kết quả tong ra màn hình.

Chương trình mẫu:

N = int(input("Nhập N: "))
tong = 0
for i in range(1, N+1):
    tong = tong + i
print("Tổng từ 1 đến", N, "là:", tong)

Ví dụ 3: Nhập vào điểm số của một học sinh, xếp loại học lực theo quy tắc: 9-10: Xuất sắc, 8-9: Giỏi, 7-8: Khá, 5-7: Trung bình, dưới 5: Yếu.

Hướng dẫn giải:

1. Nhập điểm, chuyển sang kiểu float.
2. Sử dụng câu lệnh if-elif-else với các điều kiện so sánh điểm số.

Chương trình mẫu:

diem = float(input("Nhập điểm số: "))
if diem >= 9:
    print("Xếp loại: Xuất sắc")
elif diem >= 8:
    print("Xếp loại: Giỏi")
elif diem >= 7:
    print("Xếp loại: Khá")
elif diem >= 5:
    print("Xếp loại: Trung bình")
else:
    print("Xếp loại: Yếu")

Ghi nhớ

• Luôn chuyển đổi kiểu dữ liệu khi cần tính toán (int(), float()).
• Kiểm tra cú pháp dấu hai chấm (:) sau if, for, while, elif, else.
• Trong vòng lặp for, hàm range() có thể có một, hai hoặc ba tham số: range(10) cho 0-9; range(1,11) cho 1-10; range(0,10,2) cho số chẵn.
• Viết chương trình dễ đọc bằng cách thụt lề chính xác (thường là 4 dấu cách hoặc 1 tab).

Bài tập gợi ý

Các em hãy tự giải những bài tập sau để luyện tập thêm:

1. Viết chương trình nhập vào hai số nguyên a, b. In ra tổng, hiệu, tích, thương (lấy 2 chữ số thập phân) của hai số đó.
2. Nhập vào một số nguyên dương n. Hãy in ra bảng cửu chương của n (từ 1 đến 10).
3. Viết chương trình nhập vào một năm, kiểm tra xem năm đó có phải là năm nhuận hay không. (Năm nhuận là năm chia hết cho 400 hoặc chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100).
4. Nhập vào một số nguyên n. Tính tổng các số chẵn từ 1 đến n.
5. Viết chương trình in ra các số từ 1 đến 100, nhưng với các số chia hết cho 3 thì in "Fizz", chia hết cho 5 thì in "Buzz", chia hết cho cả 3 và 5 thì in "FizzBuzz".