Bài tập: Tỉ số. Phần trăm

Bài tập: Tỉ số. Phần trăm (EXERCISE)

📌 Giới thiệu

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường gặp những câu nói như: “Cứ 3 bạn nam thì có 2 bạn nữ”, “Lớp em có 50% học sinh thích bóng đá”, hay “Gạo tẻ chiếm 75% số gạo trong kho”. Những con số đó chính là tỉ số và phần trăm. Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau thực hành các bài tập để hiểu sâu hơn về hai khái niệm này nhé!

🔄 Lý thuyết cần nhớ

Tỉ số: Tỉ số của hai số a và b (b ≠ 0) là thương trong phép chia số a cho số b. Viết là a : b hoặc a/b. Tỉ số không có đơn vị.

Phần trăm: Tỉ số phần trăm là tỉ số có mẫu số là 100. Kí hiệu là %. Ví dụ: 25% đọc là “hai mươi lăm phần trăm”.

Cách tính tỉ số phần trăm: Muốn tìm tỉ số phần trăm của hai số a và b, ta tính (a × 100) / b và viết thêm kí hiệu % vào kết quả.

🧩 Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Ví dụ 1: Tìm tỉ số của hai số

Đề bài: Tìm tỉ số của 3 và 5. Tỉ số này cho ta biết điều gì?

Hướng dẫn giải:

1. Tỉ số của 3 và 5 là: 3 : 5 = 3/5.
2. Tỉ số này cho biết: số thứ nhất bằng 3 phần, số thứ hai bằng 5 phần (nếu coi số thứ hai là 5 phần bằng nhau thì số thứ nhất là 3 phần như thế).

Ví dụ 2: Tính tỉ số phần trăm

Đề bài: Một lớp học có 40 học sinh, trong đó có 16 học sinh giỏi. Tính tỉ số phần trăm học sinh giỏi so với cả lớp.

Hướng dẫn giải:

1. Tỉ số học sinh giỏi so với cả lớp là: 16 : 40 = 16/40.
2. Đưa về tỉ số phần trăm: (16 × 100) / 40 = 40 (phần trăm).
3. Vậy tỉ số phần trăm học sinh giỏi so với cả lớp là 40%.

Ví dụ 3: Bài toán thực tế về tỉ số

Đề bài: Một cửa hàng có 120 kg gạo, trong đó gạo nếp chiếm 25%. Hỏi cửa hàng có bao nhiêu kg gạo nếp?

Hướng dẫn giải:

1. 25% = 25/100 = 1/4.
2. Số gạo nếp là: 120 × 1/4 = 30 (kg).
3. Đáp số: 30 kg gạo nếp.

⚠️ Ghi nhớ

• Khi viết tỉ số, cần chú ý thứ tự: “Tỉ số của A và B” là A : B.
• Muốn chuyển một tỉ số sang phần trăm ta nhân tỉ số đó với 100 rồi viết thêm %.
• Phần trăm luôn là một dạng đặc biệt của tỉ số có mẫu số là 100.
• Trong bài toán thực tế, khi biết tổng và tỉ số phần trăm, ta lấy tổng nhân với tỉ số phần trăm để tìm giá trị cần tìm.

📝 Bài tập gợi ý

Bài 1: Tìm tỉ số của các cặp số sau và viết dưới dạng phân số tối giản:

a) 8 và 12

b) 15 và 25

c) 7 và 21

Bài 2: Một vườn cây có 250 cây, trong đó có 75 cây cam. Hãy tính tỉ số phần trăm của cây cam so với tổng số cây trong vườn.

Bài 3: Trong một lớp học, số học sinh thích đọc sách là 18 bạn, chiếm 45% số học sinh cả lớp. Hỏi lớp đó có tất cả bao nhiêu học sinh?

Bài 4 (nâng cao): Một cửa hàng bán vải. Ngày thứ nhất bán được 40% số mét vải, ngày thứ hai bán được 25% số mét vải còn lại. Hỏi sau hai ngày, cửa hàng còn lại bao nhiêu phần trăm số mét vải ban đầu? (Gợi ý: Em có thể coi số vải ban đầu là 100% để giải.)

Chúc các em làm bài thật tốt và luôn tự tin khi gặp các bài toán về tỉ số và phần trăm nhé!