Bài tập: Chương 4: Ôn tập cuối năm

Bài tập: Chương 4 – Ôn tập cuối năm (Âm nhạc 7 – CTST)

Giới thiệu

Chào các em, chúng ta đã cùng nhau trải qua một năm học với biết bao giai điệu và nhịp điệu thú vị. Bài học hôm nay sẽ giúp các em hệ thống lại toàn bộ kiến thức âm nhạc đã học trong chương trình lớp 7. Đây là dịp để các em rèn luyện kỹ năng, củng cố kiến thức lý thuyết và thực hành một cách tự tin trước khi kết thúc năm học. Chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết các dạng bài tập tổng hợp.

Lý thuyết trọng tâm cần ôn tập

Trong chương trình Âm nhạc 7, các em cần nắm vững:

• Nhạc lý cơ bản: Các ký hiệu âm nhạc thường gặp (nốt tròn, nốt trắng, nốt đen, dấu lặng), các loại nhịp thông dụng (nhịp 2/4, 3/4, 4/4).
• Đọc nhạc: Đọc đúng cao độ và trường độ của bài tập đọc nhạc trong chương trình sách giáo khoa.
• Hát: Thể hiện sắc thái, tình cảm của các bài hát đã học (ví dụ: "Niềm tin có phép màu", "Vẻ đẹp quê hương"…).
• Thường thức âm nhạc: Biết một vài nét về nhạc sĩ, thể loại âm nhạc dân tộc hoặc thế giới đã được giới thiệu.

Ví dụ minh họa – Hướng dẫn giải bài tập

Ví dụ 1: Bài tập nhận biết nhịp và ký hiệu

Đề bài: Trong đoạn nhạc dưới đây (dạng ký tự mô tả), hãy xác định ô nhịp nào đủ số phách theo quy định của nhịp 2/4?

Đoạn nhạc giả định: "| Nốt đen – Nốt đen | Nốt đen – Nốt trắng | Nốt trắng – Nốt đen |"

Hướng dẫn giải:

• Nhịp 2/4 cho biết mỗi ô nhịp có 2 phách, mỗi phách tương ứng giá trị một nốt đen.
• Ô nhịp thứ nhất: Nốt đen + Nốt đen = 1 phách + 1 phách = 2 phách ⇒ Đủ phách.
• Ô nhịp thứ hai: Nốt đen + Nốt trắng = 1 phách + 2 phách = 3 phách ⇒ Thiếu hoặc thừa? Thực tế thừa 1 phách.
• Ô nhịp thứ ba: Nốt trắng + Nốt đen = 2 phách + 1 phách = 3 phách ⇒ Thừa 1 phách.

Kết luận: Chỉ có ô nhịp thứ nhất là đúng với nhịp 2/4.

Ví dụ 2: Bài tập đọc nhạc

Đề bài: Đọc đúng cao độ các nốt sau đây trên khuông nhạc: Đồ – Rê – Mi – Son – La (theo thang âm Đô trưởng).

Hướng dẫn giải:

• Bước 1: Nhận diện vị trí nốt Đồ (dòng kẻ phụ dưới cùng).
• Bước 2: Từ Đồ lên Rê là quãng 2 trưởng (liền bậc).
• Bước 3: Từ Rê lên Mi là quãng 2 trưởng.
• Bước 4: Từ Mi lên Son là quãng 3 thứ (cách một nốt Fa).
• Bước 5: Từ Son lên La là quãng 2 trưởng.

Khi đọc, em hãy chú ý giữ đều hơi và kết hợp gõ phách nhẹ nhàng để giữ nhịp.

Ví dụ 3: Bài tập cảm thụ và phân tích tác phẩm

Đề bài: Bài hát "Niềm tin có phép màu" (nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung) được viết ở nhịp gì? Qua lời ca, tác giả muốn nhắn nhủ điều gì tới người nghe?

Hướng dẫn giải:

• Xác định nhịp: Nhìn vào khuông nhạc đầu bài hát, ta thấy số chỉ nhịp là 4/4.
• Nội dung: Lời ca nói về niềm tin vào những điều tốt đẹp, vào tình yêu thương và sự cố gắng. Tác giả muốn nhắn nhủ rằng, dù gặp khó khăn, chúng ta hãy giữ vững niềm tin, bởi "niềm tin có phép màu" sẽ giúp ta vượt qua.

Ghi nhớ

1. Nhạc lý: Nắm chắc giá trị trường độ của nốt nhạc (tròn = 4 phách, trắng = 2 phách, đen = 1 phách) và dấu lặng tương ứng.
2. Đọc nhạc: Luyện đọc đúng tên nốt (Đô Rê Mi Fa Sol La Si) và tập gõ phách ổn định.
3. Hát: Thể hiện rõ lời ca, hát đúng giai điệu, chú ý dấu luyến, ngân nghỉ.
4. Ứng dụng: Khi làm bài tập, đọc kỹ yêu cầu, xác định đúng nhịp và loại bài tập (lý thuyết, thực hành hay cảm thụ).

Bài tập gợi ý

1. Bài tập 1: Hãy viết lại công thức nhịp 3/4 và cho biết trong một ô nhịp có bao nhiêu phách? Mỗi phách tương ứng với hình nốt nào? Tự lấy ví dụ một ô nhịp 3/4 hoàn chỉnh.
2. Bài tập 2: Em hãy kể tên ít nhất một bài hát đã học trong năm lớp 7 viết ở nhịp 4/4 và một bài hát viết ở nhịp 2/4.
3. Bài tập 3: Đọc tên các nốt theo thứ tự từ thấp lên cao trong thang âm Đô trưởng (C-dur). Sau đó, tập đọc lướt nhanh 3 lần.
4. Bài tập 4: Hãy nêu ngắn gọn nội dung chính của một bài hát dân ca Việt Nam mà em yêu thích nhất (tên bài, vùng miền, nhắn nhủ điều gì).

Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong bài kiểm tra cuối năm! Hãy luyện tập mỗi ngày để cảm thụ âm nhạc sâu sắc hơn.