Bài tập: Luyện tập: Ôn tập cuối năm

Bài tập: Luyện tập: Ôn tập cuối năm

Giới thiệu bài học

Chào các em, bài học hôm nay là bài luyện tập ôn tập cuối năm dành cho môn Công nghệ lớp 8. Trong suốt năm học, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về nhiều nội dung thú vị: từ các loại vật liệu cơ khí, dụng cụ gia công, các mối ghép, đến truyền động và biến đổi chuyển động. Để chuẩn bị tốt cho bài kiểm tra cuối năm, chúng ta sẽ cùng nhau ôn lại những kiến thức quan trọng nhất thông qua các bài tập có hướng dẫn giải chi tiết. Các em hãy tập trung và cố gắng tự mình suy nghĩ trước khi xem lời giải nhé!

Lý thuyết cần nhớ

Trước khi làm bài tập, chúng ta hãy cùng điểm lại một số kiến thức trọng tâm:

• Vật liệu cơ khí: Phân biệt vật liệu kim loại (thép, gang, hợp kim nhôm) và phi kim loại (nhựa, cao su). Tính chất cơ bản: độ cứng, độ dẻo, tính chịu lực.
• Dụng cụ gia công: Thước lá, thước cặp, búa, đục, dũa, cưa tay. Công dụng và cách sử dụng an toàn.
• Các loại mối ghép:
  • Mối ghép cố định (hàn, đinh tán) và mối ghép tháo được (ren, then, chốt).
  • Đặc điểm và ứng dụng của từng loại.
• Truyền và biến đổi chuyển động:
  • Truyền động ma sát (đai), truyền động ăn khớp (bánh răng, xích).
  • Công thức tính tỉ số truyền: i = n₂ / n₁ = d₁ / d₂ (truyền động đai) hoặc i = n₂ / n₁ = Z₁ / Z₂ (truyền động bánh răng).
  • Biến đổi chuyển động: cơ cấu tay quay – thanh lắc, tay quay – con trượt.

Bài tập có hướng dẫn giải

Bài tập 1: Nhận biết vật liệu cơ khí

Đề bài: Em hãy cho biết các vật dụng sau đây được làm từ vật liệu gì (thép, nhựa, nhôm, cao su): khung xe đạp, vỏ dây điện, nồi nhôm, lốp xe ô tô.

Hướng dẫn giải:

1. Khung xe đạp: Thường được làm từ thép (hoặc hợp kim nhôm) vì thép có độ cứng, độ bền cao, chịu lực tốt.
2. Vỏ dây điện: Được làm từ nhựa (PVC) vì nhựa là chất cách điện tốt, dẻo, an toàn khi sử dụng.
3. Nồi nhôm: Được làm từ nhôm vì nhôm nhẹ, dẫn nhiệt tốt, dễ gia công.
4. Lốp xe ô tô: Được làm từ cao su (lưu hóa) vì cao su có tính đàn hồi, chịu mài mòn, ma sát tốt.

Bài tập 2: Tính tỉ số truyền của bộ truyền động đai

Đề bài: Một bộ truyền động đai có bánh dẫn đường kính 40 cm, bánh bị dẫn đường kính 20 cm. Tính tỉ số truyền i và cho biết bánh nào quay nhanh hơn? Nếu bánh dẫn quay với tốc độ 120 vòng/phút, tốc độ quay của bánh bị dẫn là bao nhiêu?

Hướng dẫn giải:

1. Xác định tỉ số truyền:

   Công thức: i = D₁ / D₂ (trong đó D₁ là đường kính bánh dẫn, D₂ là đường kính bánh bị dẫn).

   Thay số: i = 40 / 20 = 2.

2. So sánh tốc độ quay:

   Vì i = 2 > 1, bánh bị dẫn quay nhanh hơn bánh dẫn (tốc độ tăng lên 2 lần).

3. Tính tốc độ quay của bánh bị dẫn (n₂):

   Ta có: n₂ = n₁ × i (hoặc từ công thức i = n₂ / n₁ suy ra n₂ = i × n₁).

   Thay số: n₂ = 120 × 2 = 240 (vòng/phút).

Bài tập 3: Phân biệt mối ghép

Đề bài: Hãy kể tên ít nhất 2 ví dụ về mối ghép cố định và 2 ví dụ về mối ghép tháo được trong thực tế. Giải thích tại sao người ta lại chọn loại mối ghép đó?

Hướng dẫn giải:

• Mối ghép cố định (không tháo được):
  • Ví dụ 1: Thân xe đạp được hàn lại với nhau (mối ghép hàn). Người ta chọn hàn vì muốn tạo sự chắc chắn, liền khối, không cần tháo rời.
  • Ví dụ 2: Các tấm tôn lợp mái nhà được ghép bằng đinh tán. Đinh tán cố định các tấm với nhau mà không sợ bị long ra trong điều kiện mưa gió.
• Mối ghép tháo được:
  • Ví dụ 1: Ốc vít giữ cánh quạt trần vào trục quạt (mối ghép ren). Có thể tháo ra để vệ sinh hoặc thay thế cánh quạt.
  • Ví dụ 2: Chốt giữ lưỡi cưa tay với khung cưa. Chốt cho phép thay lưỡi cưa khi bị mòn hoặc hỏng một cách nhanh chóng.

Bài tập 4: Nhận biết cơ cấu biến đổi chuyển động

Đề bài: Trong chiếc máy khâu đạp chân, bàn đạp, thanh truyền và bánh đà tạo thành một cơ cấu biến đổi chuyển động. Em hãy cho biết đó là cơ cấu gì? Chuyển động đầu vào và đầu ra của cơ cấu này là gì?

Hướng dẫn giải:

1. Tên cơ cấu: Đó là cơ cấu tay quay – thanh lắc. Trong đó: bàn đạp đóng vai trò thanh lắc (quay qua lại), bánh đà là tay quay (quay tròn), thanh truyền là thanh nối giữa hai bộ phận.
2. Chuyển động:
   • Đầu vào (nguồn chuyển động): Chuyển động lắc qua lại của bàn đạp (do chân người tác động).
   • Đầu ra (kết quả): Chuyển động quay tròn của bánh đà (giúp máy khâu hoạt động).

Ghi nhớ

Để giải tốt các bài tập ôn tập cuối năm, các em cần:

• Nắm vững đặc điểm, tính chất của các loại vật liệu, dụng cụ cơ khí.
• Phân biệt rõ mối ghép cố định và mối ghép tháo được dựa vào khả năng tháo lắp.
• Thành thạo công thức tính tỉ số truyền i = n₂ / n₁ = D₁ / D₂ (đai) hoặc i = Z₁ / Z₂ (bánh răng).
• Nhận dạng được các cơ cấu biến đổi chuyển động (tay quay – thanh lắc, tay quay – con trượt) trong các thiết bị quen thuộc.

Bài tập gợi ý tự luyện

Em hãy tự giải các bài tập sau đây để củng cố kiến thức:

1. Một hệ thống băng chuyền sử dụng bộ truyền động xích với số răng đĩa dẫn là 30 răng. Biết tỉ số truyền i = 1.5. Hỏi số răng của đĩa bị dẫn là bao nhiêu? Đĩa nào quay nhanh hơn?
2. Hãy kể tên một số dụng cụ gia công cơ khí mà em biết và nêu công dụng chính của chúng.
3. Phân tích cấu tạo của chiếc kìm cắt và cho biết các bộ phận của nó được ghép với nhau bằng loại mối ghép nào (cố định hay tháo được)? Tại sao?
4. Em hãy tìm thêm một ví dụ trong cuộc sống có ứng dụng cơ cấu tay quay – con trượt và mô tả chuyển động của các bộ phận trong cơ cấu đó.