Bài tập: Luyện tập: Môi trường và tài nguyên

Bài tập: Luyện tập: Môi trường và tài nguyên

Giới thiệu

Trong chương 3, chúng ta đã tìm hiểu về môi trường sống xung quanh, các loại tài nguyên thiên nhiên và tầm quan trọng của việc bảo vệ chúng. Bài luyện tập hôm nay sẽ giúp các em củng cố kiến thức thông qua các câu hỏi và bài tập có hướng dẫn giải chi tiết. Các em hãy chuẩn bị bút, vở và tinh thần tập trung để cùng nhau thực hành nhé!

I. Lý thuyết cần nhớ

Trước khi làm bài tập, chúng ta hãy ôn lại một số khái niệm quan trọng:

• Môi trường: Là tất cả những gì tồn tại xung quanh con người, bao gồm đất, nước, không khí, sinh vật và các yếu tố xã hội.
• Tài nguyên thiên nhiên: Là những vật chất có sẵn trong tự nhiên mà con người có thể khai thác, sử dụng. Có hai loại chính:
  • Tài nguyên tái tạo: Nước, gió, ánh sáng mặt trời, sinh vật.
  • Tài nguyên không tái tạo: Than đá, dầu mỏ, khoáng sản.
• Vai trò của môi trường: Cung cấp nơi ở, nguồn sống, điều hòa khí hậu và là nơi chứa chất thải.

II. Bài tập có hướng dẫn giải

Bài tập 1: Phân loại tài nguyên

Câu hỏi: Hãy xếp các tài nguyên sau vào hai nhóm: tài nguyên tái tạo và tài nguyên không tái tạo. Giải thích vì sao em lại xếp như vậy.

Các tài nguyên: Nước ngọt, dầu mỏ, cây rừng, quặng sắt, năng lượng mặt trời, khí đốt tự nhiên.

Hướng dẫn giải:

1. Nhóm tài nguyên tái tạo:
   • Nước ngọt: Vì nước có thể được tuần hoàn qua chu trình nước trên Trái Đất.
   • Cây rừng: Vì cây có thể tái sinh nhờ hạt và sinh trưởng qua thời gian.
   • Năng lượng mặt trời: Vì nguồn năng lượng này gần như vô tận từ Mặt Trời.
2. Nhóm tài nguyên không tái tạo:
   • Dầu mỏ: Hình thành từ hàng triệu năm trước, một khi khai thác hết sẽ không thể tái tạo trong thời gian ngắn.
   • Quặng sắt: Là khoáng sản, quá trình hình thành mất hàng triệu năm.
   • Khí đốt tự nhiên: Tương tự dầu mỏ, là nhiên liệu hóa thạch có hạn.

Đáp án: Tài nguyên tái tạo: nước ngọt, cây rừng, năng lượng mặt trời. Tài nguyên không tái tạo: dầu mỏ, quặng sắt, khí đốt tự nhiên.

Bài tập 2: Nhận biết ô nhiễm môi trường

Câu hỏi: Quan sát hình ảnh (tưởng tượng) về một dòng sông bị ô nhiễm: nước đục, có váng dầu, rác thải nổi trên mặt nước. Hãy cho biết:

• a) Dòng sông này đang bị ô nhiễm ở dạng nào?
• b) Nguyên nhân chủ yếu nào dẫn đến tình trạng này?
• c) Hậu quả đối với sinh vật sống trong sông là gì?

Hướng dẫn giải:

1. a) Dòng sông bị ô nhiễm nước. Dấu hiệu: nước đục, có váng dầu và rác thải.
2. b) Nguyên nhân:
   • Nước thải từ nhà máy, khu công nghiệp chưa qua xử lý.
   • Rác thải sinh hoạt của người dân đổ trực tiếp xuống sông.
   • Dầu tràn từ phương tiện giao thông hoặc sự cố rò rỉ dầu.
3. c) Hậu quả:
   • Cá, tôm và các sinh vật dưới nước chết do thiếu oxy hoặc bị nhiễm độc.
   • Nguồn nước bị ảnh hưởng, không thể sử dụng cho sinh hoạt và sản xuất.
   • Suy giảm đa dạng sinh học trong môi trường nước.

Bài tập 3: Biện pháp bảo vệ môi trường

Câu hỏi: Em hãy đề xuất ít nhất 3 hành động thiết thực mà học sinh có thể làm để góp phần bảo vệ môi trường tại trường học hoặc nơi em sống.

Hướng dẫn giải:

Các em có thể đưa ra nhiều ý tưởng sáng tạo. Dưới đây là một số gợi ý:

1. Phân loại rác tại nguồn: Bỏ rác đúng thùng, phân riêng rác hữu cơ (thức ăn thừa) và rác vô cơ (nhựa, thủy tinh).
2. Tiết kiệm nước và điện: Tắt vòi nước khi đánh răng, tắt đèn khi ra khỏi phòng học.
3. Tham gia vệ sinh môi trường: Nhặt rác ở sân trường, bãi biển hoặc khu phố vào cuối tuần. Trồng thêm cây xanh trong khuôn viên nhà ở.
4. Tuyên truyền: Nhắc nhở bạn bè, người thân không xả rác bừa bãi, hạn chế dùng túi nilon.

III. Ghi nhớ

Sau khi làm bài tập, các em cần nhớ những điều quan trọng sau:

• Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống của con người.
• Tài nguyên thiên nhiên có hai loại: tái tạo và không tái tạo. Cần sử dụng hợp lý tài nguyên không tái tạo.
• Ô nhiễm môi trường là do hoạt động của con người, gây hại cho sức khỏe và hệ sinh thái.
• Mỗi cá nhân đều có thể hành động để bảo vệ môi trường ngay từ những việc nhỏ nhặt hàng ngày.

IV. Bài tập gợi ý (tự luyện tập thêm)

Các em hãy thử sức với những bài tập sau đây để nâng cao hiểu biết:

1. Bài 1: Kể tên 5 loại tài nguyên tái tạo và 5 loại tài nguyên không tái tạo mà em biết. So sánh sự khác biệt về tốc độ phục hồi của chúng.
2. Bài 2: Giả sử em là một nhà khoa học, em sẽ thiết kế một hệ thống xử lý rác thải nhựa đơn giản tại nhà như thế nào? Hãy mô tả ngắn gọn ý tưởng của em.
3. Bài 3: Em hãy viết một đoạn văn ngắn (5-7 dòng) kêu gọi mọi người bảo vệ rừng, sử dụng các từ khóa: "lá phổi xanh", "đa dạng sinh học", "chống biến đổi khí hậu".
4. Bài 4 (nâng cao): Tìm hiểu về một sự cố môi trường ở Việt Nam (ví dụ như sự cố Formosa 2016) và rút ra bài học về trách nhiệm bảo vệ môi trường cho các doanh nghiệp.

Chúc các em học tập thật tốt và luôn ý thức bảo vệ môi trường xung quanh mình!