Bài tập: Chương 3: Môi trường và tài nguyên

Bài tập: Chương 3 – Môi trường và tài nguyên

I. Giới thiệu

Trong Chương 3, chúng ta đã tìm hiểu về môi trường sống xung quanh và các nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá. Môi trường là tất cả những gì bao quanh sinh vật, bao gồm đất, nước, không khí và các sinh vật khác. Tài nguyên thiên nhiên là những vật chất có sẵn trong tự nhiên mà con người có thể khai thác, sử dụng để phục vụ đời sống và sản xuất. Bài tập hôm nay sẽ giúp các em củng cố kiến thức và rèn luyện kĩ năng nhận biết, phân loại cũng như giải quyết các vấn đề liên quan.

II. Lí thuyết cần nhớ

Trước khi làm bài tập, các em hãy ôn lại một số nội dung trọng tâm:

• Môi trường tự nhiên: Bao gồm các thành phần như đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ, sinh vật…
• Môi trường nhân tạo: Do con người tạo ra, như nhà cửa, đường xá, khu công nghiệp.
• Tài nguyên thiên nhiên:
  • Tài nguyên tái tạo: Có thể phục hồi sau khi sử dụng (ví dụ: nước, gió, sinh vật).
  • Tài nguyên không tái tạo: Hữu hạn, sẽ cạn kiệt sau khi khai thác (ví dụ: than đá, dầu mỏ, khoáng sản).
• Ô nhiễm môi trường: Là sự thay đổi tính chất của môi trường, gây hại cho sức khỏe con người và hệ sinh thái.

III. Ví dụ minh họa có hướng dẫn giải

Ví dụ 1: Em hãy cho biết nước sông, hồ là loại tài nguyên gì? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

Nước sông, hồ là tài nguyên tái tạo vì nước được bổ sung thường xuyên qua chu trình tuần hoàn của nước (mưa, bốc hơi, dòng chảy). Tuy nhiên, nếu khai thác quá mức hoặc bị ô nhiễm nặng, nước có thể trở nên khan hiếm và khó phục hồi.

Ví dụ 2: Quan sát hình ảnh khu rừng bị chặt phá và đốt. Em hãy nêu ít nhất hai hậu quả của việc này đối với môi trường.

Hướng dẫn giải:

• Làm mất nơi ở của nhiều loài sinh vật, giảm đa dạng sinh học.
• Gây xói mòn đất, tăng nguy cơ lũ lụt và hạn hán.
• Giảm khả năng hấp thụ khí CO₂, góp phần làm biến đổi khí hậu.

Ví dụ 3: Một nhà máy thải khí độc ra môi trường. Điều này ảnh hưởng như thế nào đến con người và sinh vật?

Hướng dẫn giải:

• Khí độc gây ô nhiễm không khí, con người hít phải có thể mắc bệnh về hô hấp, ung thư.
• Sinh vật sống gần đó có thể bị chết hoặc suy yếu.
• Khói bụi còn làm giảm tầm nhìn, gây mưa axit làm hại cây trồng và công trình.

IV. Ghi nhớ

Để giải tốt các bài tập về môi trường và tài nguyên, các em cần:

• Phân biệt rõ tài nguyên tái tạo và không tái tạo.
• Nhận biết các dạng ô nhiễm môi trường (không khí, nước, đất).
• Liên hệ thực tế để thấy được tác động của con người lên môi trường.
• Luôn đặt câu hỏi: “Hành động này có gây hại cho môi trường không?” để có ý thức bảo vệ.

V. Bài tập gợi ý

1. Hãy kể tên 3 loại tài nguyên không tái tạo và 3 loại tài nguyên tái tạo mà em biết. Cho ví dụ cụ thể.
2. Vẽ sơ đồ tư duy thể hiện mối quan hệ giữa môi trường tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên.
3. Một dòng sông bị ô nhiễm do nước thải sinh hoạt và công nghiệp. Em hãy đề xuất 3 biện pháp khắc phục.
4. Em hãy giải thích tại sao than đá và dầu mỏ được xếp vào nhóm tài nguyên không tái tạo? Nếu sử dụng hết chúng, con người sẽ gặp khó khăn gì?
5. Tìm hiểu ở địa phương em có hoạt động nào gây ô nhiễm môi trường không? Hãy nêu ít nhất một giải pháp em có thể làm để góp phần bảo vệ môi trường.