Bài tập: Luyện tập: Văn bản tranh luận

Bài tập: Luyện tập: Văn bản tranh luận

Giới thiệu bài học

Trong chương 3, các em đã được tìm hiểu về văn bản tranh luận – một loại văn bản quan trọng giúp con người trình bày ý kiến, bảo vệ quan điểm và thuyết phục người khác. Bài luyện tập hôm nay sẽ giúp các em củng cố kiến thức lý thuyết và rèn luyện kỹ năng thực hành viết văn bản tranh luận. Các em sẽ được phân tích đề bài, xây dựng luận điểm, tìm dẫn chứng và hoàn chỉnh một đoạn văn tranh luận ngắn.

Lý thuyết cần nhớ

Một văn bản tranh luận thường có ba phần chính:

• Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần tranh luận, nêu rõ ý kiến của người viết (đồng tình hay phản đối).
• Thân bài: Trình bày các luận điểm, mỗi luận điểm cần có lí lẽ và dẫn chứng cụ thể. Đồng thời, dự đoán và phản bác ý kiến trái chiều.
• Kết bài: Khẳng định lại quan điểm, nêu bài học hoặc lời kêu gọi.

Khi viết tranh luận, em cần dùng ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc, tránh cảm xúc tiêu cực hay công kích cá nhân. Các từ ngữ như "theo tôi", "tôi cho rằng", "bởi vì", "do đó" sẽ giúp bài viết chặt chẽ hơn.

Ví dụ minh họa

Đề bài: "Học sinh có nên mang điện thoại thông minh đến trường hay không?" – Hãy viết một đoạn văn tranh luận (khoảng 10–12 dòng) bày tỏ ý kiến của em.

Bài làm tham khảo:

Theo tôi, học sinh không nên mang điện thoại thông minh đến trường. Đầu tiên, điện thoại gây mất tập trung trong giờ học. Nhiều bạn lén lướt mạng xã hội, chơi game thay vì nghe giảng, dẫn đến kết quả học tập giảm sút. Ví dụ, một khảo sát tại trường THCS Nguyễn Du cho thấy 65% học sinh thừa nhận từng sử dụng điện thoại không đúng mục đích trong lớp. Thứ hai, điện thoại dễ bị mất cắp hoặc hư hỏng, gây thiệt hại về tài chính cho gia đình. Một số bạn cho rằng điện thoại giúp tra cứu bài nhanh, nhưng thực tế thư viện trường và sách giáo khoa đã đáp ứng đủ nhu cầu học tập. Vì vậy, tôi kiên quyết ủng hộ quy định cấm điện thoại trong trường học để giữ môi trường học tập nghiêm túc.

Phân tích bài làm: Đoạn văn có luận điểm rõ ràng (không nên mang điện thoại), hai lí lẽ chính (mất tập trung, rủi ro mất cắp), có dẫn chứng cụ thể (khảo sát 65%) và phản bác ý kiến trái chiều (tra cứu bài).

Ghi nhớ

• Luôn xác định rõ quan điểm của em ngay từ đầu.
• Mỗi luận điểm cần đi kèm lí lẽ thuyết phục và dẫn chứng xác thực (số liệu, câu chuyện, hiện tượng xã hội).
• Phản bác ý kiến đối lập một cách lịch sự, có cơ sở.
• Kết bài khẳng định lại quan điểm, không thêm thông tin mới.

Bài tập gợi ý

Em hãy thực hành viết một đoạn văn tranh luận (khoảng 10–15 dòng) cho một trong các đề sau:

1. “Học sinh có nên làm bài tập nhóm thường xuyên hay không?”
2. “Có nên cấm học sinh chơi trò chơi điện tử trong thời gian rảnh?”
3. “Việc đọc sách giấy có tốt hơn đọc sách điện tử không?”

Hướng dẫn giải (cho đề số 1):

Bước 1: Xác định quan điểm: Ví dụ em đồng ý với việc làm bài tập nhóm thường xuyên.

Bước 2: Tìm ít nhất 2–3 luận điểm:

• Bài tập nhóm giúp phát triển kỹ năng hợp tác, giao tiếp.
• Học sinh học được cách chia sẻ nhiệm vụ, tôn trọng ý kiến người khác.
• Phản bác: Có bạn nói mất thời gian, nhưng nếu phân công hợp lý thì hiệu quả cao.

Bước 3: Viết thành đoạn văn, dùng từ nối như "trước hết", "bên cạnh đó", "tuy nhiên".

Bước 4: Đọc lại, sửa lỗi chính tả và kiểm tra tính thuyết phục.

Chúc các em luyện tập thật tốt để trở thành người tranh luận sắc bén và văn minh!