Bài tập: Luyện tập: Địa lý: Dân số và kinh tế

Bài tập: Luyện tập: Địa lý: Dân số và kinh tế

Giới thiệu

Các em học sinh thân mến! Sau khi đã tìm hiểu về dân số và kinh tế Việt Nam trong những bài học trước, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau luyện tập để củng cố kiến thức. Bài luyện tập này không chỉ giúp các em nhớ lâu hơn các khái niệm, số liệu, mà còn rèn luyện kỹ năng phân tích bảng số liệu, biểu đồ và giải thích các hiện tượng địa lý. Các em hãy chuẩn bị sẵn sàng để cùng giải quyết các bài tập nhé!

Lý thuyết cần nhớ

Trước khi bắt đầu bài tập, chúng ta hãy ôn lại một số kiến thức nền tảng:

• Dân số: Việt Nam là nước đông dân, cơ cấu dân số trẻ nhưng đang già hóa. Dân cư phân bố không đều, tập trung đông ở đồng bằng, ven biển và các đô thị, thưa thớt ở miền núi, cao nguyên.
• Nguồn lao động: Dồi dào, cần cù, có khả năng tiếp thu khoa học kỹ thuật. Chất lượng lao động ngày càng được nâng cao.
• Kinh tế: Cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Các ngành kinh tế trọng điểm là công nghiệp chế biến, nông nghiệp hàng hóa, du lịch và thương mại.

Bài tập có hướng dẫn giải

Bài tập 1: Phân tích bảng số liệu

Đề bài: Cho bảng số liệu về cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế ở nước ta năm 2010 và năm 2020 (đơn vị: %):

Hướng dẫn giải:

1. Nhận xét sự thay đổi tỉ trọng lao động: Quan sát số liệu, em thấy tỉ trọng lao động ở khu vực nông, lâm, ngư nghiệp giảm mạnh (từ 49,5% xuống 33,1%). Trong khi đó, tỉ trọng lao động ở khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ đều tăng. Cụ thể, công nghiệp – xây dựng tăng từ 21,0% lên 30,8%; dịch vụ tăng từ 29,5% lên 36,1%.
2. Giải thích: Sự chuyển dịch này phản ánh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nước ta đang từng bước giảm tỉ trọng lao động trong nông nghiệp, chuyển sang làm việc trong các nhà máy, xí nghiệp (công nghiệp) và các ngành dịch vụ như du lịch, thương mại, tài chính. Điều này giúp nâng cao năng suất lao động và thu nhập cho người dân.

Kết luận: Cơ cấu lao động nước ta đang chuyển dịch theo hướng tiến bộ, giảm lao động nông nghiệp, tăng lao động công nghiệp và dịch vụ.

Bài tập 2: Đọc và phân tích biểu đồ

Đề bài: Cho biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu GDP (tổng sản phẩm quốc nội) của nước ta năm 2021 với các khu vực: Nông, lâm, ngư nghiệp (12,4%); Công nghiệp – xây dựng (38,1%); Dịch vụ (40,5%); Thuế sản phẩm trừ trợ cấp (9,0%). Dựa vào biểu đồ, hãy cho biết khu vực kinh tế nào đóng góp nhiều nhất vào GDP? Khu vực nào ít nhất?

Hướng dẫn giải:

1. Xác định khu vực nhiều nhất: Nhìn vào biểu đồ, em thấy phần hình quạt lớn nhất tương ứng với khu vực Dịch vụ với tỉ trọng 40,5%. Đây là khu vực đóng góp nhiều nhất vào GDP.
2. Xác định khu vực ít nhất: Phần hình quạt nhỏ nhất tương ứng với khu vực Nông, lâm, ngư nghiệp với tỉ trọng 12,4%.
3. Nhận xét: Từ biểu đồ, ta thấy cơ cấu GDP nước ta đã chuyển dịch mạnh mẽ. Nông nghiệp tuy vẫn quan trọng nhưng chỉ chiếm tỉ trọng nhỏ. Ngược lại, công nghiệp và dịch vụ đã trở thành những ngành kinh tế chủ lực, đặc biệt là dịch vụ.

Kết luận: Kinh tế nước ta đang phát triển theo hướng hiện đại, giảm dần sự phụ thuộc vào nông nghiệp, nâng cao vai trò của công nghiệp và dịch vụ.

Ghi nhớ

1. Dân số và lao động: Dân số đông, nguồn lao động dồi dào. Cơ cấu lao động đang chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ.
2. Kinh tế: Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ. Dịch vụ đang trở thành khu vực kinh tế quan trọng nhất.
3. Khi làm bài tập: Cần đọc kỹ đề, xác định rõ yêu cầu. Với bảng số liệu, phải so sánh các số liệu để thấy sự thay đổi. Với biểu đồ, phải đọc đúng các tỉ lệ để đưa ra nhận xét chính xác.

Bài tập gợi ý

Các em hãy tự luyện tập thêm với bài tập sau:

1. Dựa vào bảng số liệu sau, hãy nhận xét sự phân bố dân cư giữa các vùng:
   Vùng Đồng bằng sông Hồng: 1.100 người/km²; Vùng Tây Nguyên: 107 người/km²; Vùng Đông Nam Bộ: 778 người/km².
2. Hãy kể tên ít nhất 3 ngành dịch vụ phát triển mạnh ở nước ta hiện nay và giải thích vì sao các ngành đó lại phát triển?
3. Vẽ một biểu đồ cột đơn giản thể hiện sự thay đổi tỉ trọng lao động trong nông nghiệp từ năm 2010 (49,5%) đến năm 2020 (33,1%).

Chúc các em ôn tập tốt và vận dụng kiến thức thành công!